Co warto przeczytać

Studia i Materiały CEPL nr 13 i 14Dariusz Anderwald (red.) LZD SGGW 2006 Rosnąca rola edukacji widoczna jest niemal we wszystkich polskich lasach. Najwyraźniej widać to w nowoczesnych ośrodkach edukacji, na niezliczonych ścieżkach, w publikacjach i leśnych programach edukacyjnych. Nic dziwnego, że wśród leśników wzrasta też zainteresowanie tym, w jaki sposób najefektywniej przekazywać wiedzę przyrodniczą. Unaoczniła to X Konferencja Współczesne Zagadnienia Edukacji Leśnej Społeczeństwa, której pokłosiem jest 13 zeszyt Studiów i Materiałów Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej w Rogowie. Rola turystyki, rekreacji i zabawy w edukacji leśnej społeczeństwa, bo taki tytuł nosi ta publikacja, zawiera 22 referaty wygłoszone w trakcie konferencji. Wśród nich znajdziemy informacje o źródłach finansowania czy roli różnych form ochrony przyrody w edukacji. Znajdziemy też materiały poświęcone znaczeniu edukacji i ośrodków edukacyjnych, wpływie turystyki na środowisko leśne, a także konkretnym przykładom zabaw i wykorzystywaniu wiedzy przyrodniczej w procesie nauczania dzieci i młodzieży. Publikację kończy lista pokonferencyjnych wniosków. Wśród wielu ciekawych propozycji znajdziemy m.in. postulaty, by edukatorzy funkcjonujący w nadleśnictwach zostali włączeni do służby leśnej oraz że konieczne staje się znalezienie możliwości prowadzenia przez leśników edukacji odpłatnej.

Nadleśnictwo Brzozów, zarys monografiiTomasz Masłowski, Grzegorz DziubaMuzeum Regionalne w Brzozowie 2006 Bogata historia i tradycja leśnictwa polskiego ma jeszcze wiele nieodkrytych kart. Wiele z nich tkwi w zakurzonych państwowych, kościelnych i prywatnych archiwach, a odwagi by je opracować i udostępnić starcza niewielu pasjonatom. Tomaszowi Masłowskiemu i Grzegorzowi Dziubie wystarczyło zapału i stworzyli książkę, którą warto polecić nie tylko jako ciekawe wydawnictwo, ale także jako przykład solidnie wykonanej pracy dokumentalistów. Co ważne, pracy wykonanej bez uprzedzeń, bo w publikacji znajdziemy wiele cennych informacji z czasów, gdy lasy Nadleśnictwa Brzozów szumiały w austriackim zaborze, w odrodzonej II RP, w okupowanej Polsce, PRL i w końcu w III RP (a może już i IV, bo książka prezentuje też najświeższe dane).

Wśród śniegów i bagien tajgi Józef Broda (opr.) Wydawnictwo AR w Poznaniu 2004 Wydarzenia z 17 września 1939 r. wstrząsnęły Polską, a pamięć o nich i ich konsekwencjach do dziś pozostają bolesnym fragmentem historii naszego narodu. W nawiązaniu do tekstu prezentowanego obok, prezentujemy książkę niezwykłą i zarazem wstrząsającą. Jest to zbiór wspomnień leśników lub członków ich rodzin wywiezionych w 1940 r. do łagrów na daleką rosyjską północ. Relacje poprzedzone są obszerną przedmową prof. Brody, prezentującą ówczesne wydarzenie w szerszym kontekście, a także przybliżającą historię, cel i sposób realizacji sowieckich zsyłek. Słowa autora opracowania znajdziemy również w każdej z pośród pięćdziesięciu przedstawionych relacji. W krótkim wstępie opisują one postać autora (-ów) i charakter wspomnień. Często są też komentarzem lub przypisem umieszczonym w różnych punktach książki. Wskazują pewne nieścisłości, wyjaśniają pojęcia, zwroty, prezentują tło niektórych zdarzeń. Informują też o dokonanych skrótach poszczególnych tekstów pierwotnych. Są wyróżnione innym krojem czcionki, co sprawia, że łatwo odróżnić je od treści publikowanych wspomnień.

Ustawa o lasach. KomentarzWojciech Radecki Difin 2006 Dla wielu osób podejmujących w lasach decyzje zmorą dnia codziennego jest prawo, w którym zmiany zachodzą równie często jak w pogodzie. Śledzenie ich wymaga dużej cierpliwości. A przecież nie wystarczy tylko wiedzieć, co się zmieniło, ale wypada te zmiany odpowiednio zinterpretować. I tu z pomocą może przyjść prezentowana książka, autorstwa wybitnego znawcy zagadnienia, kierownika Zespołu Prawa Ochrony Środowiska Instytutu Nauk Prawnych PAN. Poprzedni komentarz do Ustawy o lasach, choć ukazał się zaledwie dwa lata temu, nie jest już w pełni aktualny. W tym okresie znowelizowano samą Ustawę, zmieniono przepisy wykonawcze, uchylono ustawę o przeznaczeniu gruntów rolnych pod zalesienia. Parlament uchwalił też nową Ustawę o ochronie przyrody, której aktualny kształt również wpływa na interpretację zapisów komentowanej Ustawy o lasach.

Ustawa o ochronie przyrody. KomentarzWojciech Radecki Difin 2006 Książki Wojciecha Radeckiego od lat są kanonem wiedzy prawniczej, dotyczącej ochrony przyrody i pokrewnych dziedzin. Dodajmy, że chodzi o ochronę ujętą paragrafami ustaw, rozporządzeń itd. A ponieważ od lat urzędnicy i ustawodawca zarzucają nas nowymi przepisami, niemal z lubością zwiększając ich objętość i liczbę, dziś bez porad prawnika chronić przyrody już się nie da. Na szczęście są na świecie ludzie potrafiący łączyć pasję z wiedzą i doświadczeniem zawodowym, są też książki będące ich dziełem. Dzięki nim gąszcz przepisów staje się bardziej zrozumiały, a prawem przewidziany sposób działania bardziej klarowny.

Park narodowy w Puszczy Białowieskiej Simona Kossak Oficyna Wydawnicza Forest 2006 Przypadający na grudzień br. jubileusz 85-lecia ochrony najcenniejszych fragmentów Puszczy Białowieskiej obchodzony jest na wiele sposobów. Jednym z nich stał się album poświecony historii i współczesności Białowieskiego PN. Charakter tej książki doskonale określił we wstępie Józef Popiel, dyrektor BPN, pisząc: pełna twórczej pasji współpraca prof. Simony Kossak, zespołu fotografików i Oficyny Wydawniczej Forest zaowocowała powstaniem jedynego w swoim rodzaju dokumentu. Dokumentu zaświadczającego o nieprzemijającej potędze Królowej Puszcz Polskich – Puszczy Białowieskiej. I tak jest w istocie. Zarówno duży format książki, jak i liczba zdjęć mogą wskazywać na typowo pamiątkowy charakter wydawnictwa.

Jaki to ptak 2 płyta CD realizacja: Tomasz Ogrodowczyk Bedoń 2006 Zgodnie z ubiegłoroczną zapowiedzią Leśne Studio Filmowe ORWLP w Bedoniu wydało drugą część znakomitej płyty CD prezentującej głosy ptaków. Podobnie jak w pierwszej części płyta zawiera głosy 40 gatunków ptaków. Tym razem obok pospolitych skowronków czy sikor pojawiły się również gatunki rzadsze, np. muchołówka białoszyja, czy wręcz unikalne jak puchacz. Jednak większość prezentowanych głosów należy do ptaków, które można obserwować w całym kraju. Słuchając ponad 70 minut śpiewów i towarzyszących mu komentarzy, czytanych przez Janusza Szydłowskiego, odniosłem wrażenie, że omówienie dźwięków zostało przygotowane z jeszcze większą starannością niż w części pierwszej. Być może wynika to również z tego, że niektóre zaprezentowane gatunki posiadają bardzo szeroką gamę piosenek, głosów kontaktowych i wyrażających niepokój. Autor tekstów, znany z łamów „Lasu Polskiego” Dariusz Graszka-Petrykowski, w sposób mistrzowski dopasował komentarz do tego, co słyszymy z głośników. Jego treść w prosty, ale jednocześnie obrazowy sposób ułatwia nam poznanie ptasiego języka. W odpowiednich momentach wskazane są charakterystyczne frazy, a nawet pojedyncze dźwięki, po których można rozróżniać poszczególne gatunki. Przy omawianiu niektórych gatunków (gajówki, perkoza rdzawoszyjego, gęgawy) realizatorzy wpletli krótkie przykłady podobnych głosów wydawanych przez inne gatunki. Warto dodać, że płyta prezentuje nie tylko głosy ptaków, ale również inne dźwięki wydawane przez uderzenie dzioba o gałąź, klapanie nogami o wodę itp.

Lasy i leśnictwo krajów Unii Europejskiejred. Eugeniusz Bernadzki IBL i CILP 2006 Lasy porastają trzecią część Europy i z różnych względów wykazują duże zróżnicowanie. Mają na to wpływ warunki klimatyczne, hydrologiczne, siedliskowe, ale również uwarunkowania historyczne, jak choćby stosunek do własności prywatnej. Dlatego nikogo nie powinien dziwić fakt braku jednolitego modelu leśnictwa w Unii Europejskiej. Nie dziwi również to, że leśnicy jednych krajów chcą poznawać zasady funkcjonowania leśnictwa w innych państwach. Różnice są czasem bardzo wyraźne, a usystematyzowany układ książki pozwala Czytelnikowi na szybkie ich zidentyfikowanie.

Ochrona przyrody w lasach tom II Ochrona szaty roślinnej red. Dariusz J. Gwiazdowicz 2005 Rosnąca rola zagadnień związanych z ochroną leśnej przyrody, wbrew oczekiwaniom, wcale nie sprawiła nagłego wzrostu liczby publikacji, które w sposób szeroki i przystępny, a do tego na dobrym poziomie merytorycznym przybliżają Czytelnikowi tę niełatwą dziedzinę wiedzy. Dlatego z dużym zadowoleniem należy przyjąć drugi tom poradnika (o pierwszym pisaliśmy w „Lesie Polskim” nr 4/2005), przygotowanego przez Wielkopolski Oddział Polskiego Towarzystwa Leśnego. Tym razem grono znakomitych autorów, głównie pracowników naukowych Akademii Rolniczej w Poznaniu, ale również Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego i Klubu Przyrodników, przybliża informacje o ochronie grzybów i szaty roślinnej w lasach. Wielką zaletą książki jest jej czytelny układ. Każdy rozdział, prócz wstępu, zwiera informacje o zagrożeniu i ochronie danej grupy organizmów lub omawianego siedliska czy zbiorowiska. Poszczególne rozdziały poświęcone są najistotniejszym z punktu widzenia konieczności ochrony komponentom lasu, a więc grzybom i grzybowiskom, porostom, mszakom, śródleśnym terenom otwartym, mokradłom oraz leśnym zbiorowiskom roślinnym. Ostatni rozdział zawiera akty prawne związane z poruszaną tematyką. Każdy rozdział zawiera też spis pomocnej literatury.

Nietoperze Polski Sachanowicz K., Ciechanowski M. Multico 2005 Nietoperze są jedną z najsłabiej poznanych grup ssaków. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu wiedza zarówno o nich samych, jaki i rozmieszczeniu poszczególnych gatunków była zbyt mała, by mogło powstać dzieło takie, jak to dziś prezentowane. Dowodem tego niech będzie to, że do niedawna uważało się, iż w całej Europie żyje 30 gatunków nietoperzy, podczas gdy ostatnie badania wykazały, że faktycznie jest ich przynajmniej 40. Książka podobnych ciekawostek zawiera bez liku i łączy w sobie zagadnienia z zakresu wiedzy popularnej i naukowej. Dlatego może zainteresować profesjonalnych badaczy tych zwierząt, ale również amatorów chiropterologii i zwykłych miłośników przyrody.