Co warto przeczytać

„Z dziejów leśnictwa w Wielkopolsce. Wspomnienia z lasów Nadobrzańskich”Andrzej SkibińskiNadleśnictwo KościanKsiążka zrodziła się dzięki wiedzy i dociekliwości, ale przede wszystkim dzięki pasji autora leśnika i myśliwego. Andrzej Skibiński, pracujący w Leśnictwie Ziemin od 1964 r., po przejściu na emeryturę zagłębił się w przeszłoŚć: poznawał życiorysy pracowników Nadleśnictwa Żegrowo, odkurzył swoje myśliwskie przeżycia, postanowił podzielić się spostrzeżeniami z zakresu gospodarki leśnej.

Rośliny wodne i bagienne Kłosowscy S. i G. Multico 2007 Las nie jest środowiskiem jednorodnym. Pośród drzewostanów bardzo często pojawiają się inne ekosystemy, wśród których dość częste są wody i torfowiska. To one i ich mieszkańcy nierzadko decydują o tym, że dany las uznawany jest za wartościowy pod względem przyrodniczym. Warto więc dowiedzieć się, co żyje w wodach oraz na bagnach i lepiej poznać zależności między tymi środowiskami a pozostałymi komponentami krajobrazu. Pomocną w tym będzie prezentowana książka, napisana przez dwóch (z trzech) braci Kłosowskich. Stanisław jest profesorem botaniki na Uniwersytecie Warszawskim, Grzegorz znanym fotografem przyrody, współtwórcą (wraz z trzecim bratem Tomaszem) licznych książek. Autorzy przedstawiają nam świat roślin środowisk podmokłych i wodnych w sposób bardzo praktyczny. Zamiast skupiać się na systematycznej kolejności prezentowanej flory, pogrupowali ją pod względem środowisk występowania. Taki układ zdecydowanie lepiej sprawdza się w przypadku korzystania z książki przez osoby mniej wyspecjalizowane, ułatwiając poszukiwanie interesującego gatunku. Mamy więc rośliny rosnące na powierzchni wody, w toni wodnej, na dnie zbiorników, a także na różnych typach torfowisk. Podzielono je również na grupy ekologiczne, np. rośliny szuwarów, rośliny swobodnie pływające itp.

Leksykon działaczy SITLiD A. Gembarzewski (red.) SITLiD 2007 W ciągu blisko sześciu dekad przez Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Leśnictwa i Drzewnictwa przewinęło się wiele tysięcy osób. Niemały procent z nich zasłużył sobie w oczach współczesnych członków SITLiD na szczególne upamiętnienie i to właśnie im poświęcony został leksykon. Wśród zaprezentowanych osób są aktywni działacze ciał statutowych organizacji (zarządów kół i okręgów oraz władz naczelnych), a także ludzie wspierający funkcjonowanie oraz budujący renomę stowarzyszenia na zewnątrz. Drugim argumentem przemawiającym za wydaniem książki był niedostatek literatury przedstawiającej powojenną historię polskiego leśnictwa i drzewnictwa. Z tych powodów Zarząd Główny poparł inicjatywę wydania, a redaktor Andrzej Gembarzewski włożył olbrzymi wysiłek, by zgromadzić noty biograficzne 1153 działaczy SITLiD. W końcu udało się i oto w końcu 2008 r. otrzymaliśmy pokaźny tom wypełniony sylwetkami polskich leśników.

Zalesiać czy nie zalesiać? A. Jermaczek (red.) Klub Przyrodników 2008 Temat zalesień nie jest błahy, czego najlepszym dowodem jest ponad 1,2 mln ha gruntów w całym kraju, na które od 1947 r. powrócił las i tysiące hektarów czekających, aż zaszumią na nich młode drzewka. W zdecydowanej większości powrót lasu na grunty rolne jest mniej lub bardziej przemyślanym działaniem człowieka. I właśnie wołaniem o to, by zalesienia były działaniem dobrze przemyślanym, jest prezentowana publikacja. Jej autorami są zarówno przyrodnicy, jak i leśnicy, którzy zgodnie podkreślają, że zwiększanie powierzchni leśnej jest działaniem niezbędnym. Jego istotą powinno być jednak odpowiednie planowanie i realizacja zgodna nie tylko z najlepszymi zasadami leśnymi, ale i z uwzględnieniem wartości przyrodniczych zalesianych terenów. Szerokie spojrzenie na zalesiania jest olbrzymią zaletą książki. Uprzedzam jednak – nie jest to podręcznik, który przeprowadzi Czytelnika przez całą problematykę i doradzi co, gdzie i kiedy zrobić, by zalesić zgodnie ze sztuką, zgodnie z potrzebami ochrony przyrody i jeszcze do tego zgodnie z procedurami formalnymi. Książka pokazuje wieloaspektowość dobrego planowania zalesień i może być przydatna zarówno dla indywidualnego właściciela gruntu, gminy planującej przeznaczenie obszarów pod zalesienia, jak i leśników trzymających pieczę nad znaczną częścią krajowych zalesień.

„Marcin” major Mieczysław Tarchalski 1903–1981Zbigniew ZielińskiRytm 2008, s. 122Dzięki autorowi prezentowanej książki batalion AK „LAS” i jego działania są jednymi z lepiej opisanych w historiografii podziemnej armii. Tym razem pochylił się on nad dowódcą batalionu i leśnikiem Mieczysławem Tarchalskim. Las i wojna przeplatają się w życiu bohatera książki jak dwa sploty tego samego warkocza. W 1919 r. został jednym z pierwszych polskich kadetów w szkole w Modlinie, a potem jako żołnierz generała Żeligowskiego walczył z bolszewikami. Wojna przerwała jego kształcenie, ale po powrocie zdał maturę i porzucając w 1924 r. wojsko został studentem WL SGGW. Pięć lat póśniej objął pierwszą posadę w N. Gidle, a trzy lata póśniej przeniósł się do Cieszyna, w którym pełnił funkcję nadleśniczego, a także wykładał w Szkole dla Leśniczych w Margoninie.

Drzewa świata T. Russel, C. Cutler, M. Walters Universitas 2008 Potężna dawka wiedzy o największych przedstawicielach światowej flory – tak można by nazwać tom, który opublikowało krakowskie wydawnictwo związane z Uniwersytetem Jagiellońskim. Na ponad pół tysiącu stron znalazły się opisy 1300 gatunków drzew. Autorzy zgrupowali gatunki w czterech rozdziałach opisujących drzewa klimatu umiarkowanego Ameryk, drzewa klimatu tropikalnego Ameryk, drzewa Europy oraz drzewa Afryki, Azji i Australazji. Każdy gatunek omówiono według tego samego schematu: miejsce występowania i zasięg, powszechność i wartość użytkowa, odmiany, opis cech charakterystycznych. Przy opisach znajdują się rysunki lub zdjęcia prezentujące ogólny pokrój drzewa oraz zbliżenie pędu z igłami, liśćmi, kwiatami, szyszkami czy owocami.

Ruda a zielona A. Podgórski (red.) Rudzkie Towarzystwo Przyjaciół Drzew 2008 Na nasze łamy rzadko trafiają książki o wyraźnie lokalnym charakterze. Wyjątkiem są może monografie historyczno-przyrodnicze nadleśnictw. Tę, będącą owocem starań lokalnego stowarzyszenia ze Śląska, postanowiliśmy jednak zaprezentować. Bohaterem książki jest miasto – Ruda Śląska, które mimo że położone w przemysłowej aglomeracji, okazuje się całkiem bogate w zieleń miejską (stąd tytuł). Autorzy postanowili pokazać, że ich uprzemysłowione miasto swoje korzenie ma jednak w przyrodzie, której skrawki – choć porozrzucane po różnych dzielnicach – przetrwały do dziś i warte są poznania, tym bardziej że kryją w sobie czasem zaskakująco bogaty świat dzikich stworzeń.

Skarby przyrody i krajobrazu Polski Romuald Olaczek OW Multico 2008 Dbałość o przyrodę ma w naszym kraju długą i bogatą tradycję. Prezentowana książka nawiązuje do niej w wielu momentach, poczynając od tytułu, poprzez koncepcję, a na treści kończąc. To co w swych publikacjach zapoczątkowali profesorowie Raciborski i Szafer oraz dr Jarosz, dziś ma swą kontynuację w monumentalnej publikacji profesora Olaczka, który na 768 stronach prezentuje zróżnicowanie form krajobrazu oraz różnorodność polskiej przyrody. Punktem wyjścia dla opisów jest krajowy system terenów chronionych. Książka została podzielona na kilkanaście części, z których każda ma kilkadziesiąt rozdziałów i podrozdziałów. Być może ze względu na tę liczbę, zrezygnowano z ich numeracji. Swoje miejsce znalazły tu wszystkie parki narodowe i krajobrazowe, a także rezerwaty utworzone w ich granicach oraz wokół parków. Przykro stwierdzić, ale w książce opisano też jako istniejące rezerwaty, które nigdy nie powstały (np. Bagno Całowanie).

Komandosi spod znaku AK Zbigniew Zieliński Apostolicum 2008Po dziesięcioleciach przymusowego milczenia, dziś – dzięki Zbigniewowi Zielińskiemu – rozwiązał się nam worek z publikacjami poświęconymi jednym z najsłynniejszych żołnierzy i oddziałów Podziemnego Państwa Polskiego. Ludzie ci swymi bohaterskimi czynami pisali historię ziemi kieleckiej, częstochowskiej i całego narodu. Tym razem w ponad stustronicowej książce autor przybliżył nam część akcji przeprowadzonych przez partyzantkę z AK, w której służyło wielu leśników. Dodajmy od razu, że jeden z rozdziałów poświęcony jest właśnie udziałowi ludzi lasu w tych działaniach. Ale większość kart opisuje po prostu dzielnych ludzi, bez szczególnego wyróżniania ich zawodów czy przedwojennych funkcji. Bo najistotniejsze było ich poświęcenie i ofiara krwi, którą złożyli na ojczystym ołtarzu.