Co warto przeczytać

Dendrologia W. Seneta, J. Dolatowski PWN 2008 Trudno dociec, które z rzędu wydanie najbardziej poczytnej książki o drzewach i krzewach naszego kraju, trafiło niedawno na księgarskie półki. Wydawca podaje, że czwarte, z mojej rachuby wychodzi, że ósme, a wcześniej był jeszcze trzytomowy skrypt przeznaczony dla studentów ogrodnictwa. Ale nie to jest najważniejsze. Istotne jest to, że każde nowe wydanie zawiera wiele zmian w stosunku do poprzednich. To wynik postępu prac badawczych nad poszczególnymi rodzajami, gatunkami i występującymi w ich obrębie odmianami. Poszerza się również wiedza o mieszańcach międzygatunkowych, zmieniają poglądy na wymagania niektórych gatunków, pojawiają nowe informacje z dziedziny fitosocjologii i ochrony przyrody.

Razem na biegunyMarek KamińskiFundacja Marka Kamińskiego 2008, s. 201Ich życiowe drogi zetknęły się w sierpniu 2002 roku. Ten młodszy nie miał już nogi ani ręki, ten straszy miał za sobą samotne wizyty na dwóch ziemskich biegunach. Pierwszy to Jan Mela, chłopak dla którego życie zwykłego chłopaka, grającego z kumplami w piłkę i łazikującego po drzewach właśnie się skończyło. Drugim był Marek Kamiński, który właśnie planował nowe przedsięwzięcie pod hasłem „Na Krańce Marzeń”. Jaśkowi niebawem miano zamontować refundowaną przez NFZ protezę, przypominającą kij używany niegdyś w miejsce utraconej przez pirata nogi. Bezrobotnego ojca nie stać na bardziej „ludzką” postać przyszłej nogi dla syna. Dalszy ciąg możemy sobie wyobrazić, tym bardziej że chyba wszyscy słyszeli o udanej wyprawie obu panów na Biegun Północy. Marek Kamiński lubi porównywać planowanie trudnych wypraw do góry lodowej. 1/7 góry wystaje ponad wodę, 6/7 zanurzone jest pod wodą – tak samo jest z wyprawami. Przeciętny śmiertelnik nie jest świadom zdecydowanej większości tego, co dzieje się przed, a nawet w trakcie wyprawy.

Botanika leśnaJakub Tomanek, Leokadia Witkowska-ŻukPWRiL 2008, s. 594Książka ta zwyczajowo traktowana jest jako podręcznik akademicki, na który od lat zapotrzebowanie nie maleje. Na wszystkich wydziałach leśnych wyższych uczelni botanika jest jednym z podstawowych przedmiotów. I słusznie. Obserwowane współcześnie zmiany w leśnictwie i ochronie przyrody sprawiają, że leśnicy powinni na tę książkę spojrzeć trochę inaczej. Powinna stać się pomocą w ich codziennej pracy, bo jak możemy przeczytać w najnowszym, siódmym jej wydaniu: wśród kadry pracującej w lasach zaistniała obecnie potrzeba podnoszenia kwalifikacji przyrodniczych (…). Szczególnej wagi nabrała znajomość fitosocjologii w związku z tym, że jednym z najważniejszych obiektów podlegających ochronie są siedliska przyrodnicze, i są one wyróżniane i opisywane jako zbiorowiska roślinne systemu fitosocjologicznego, a nie jako siedliskowe typy lasu, mające zastosowanie w gospodarce leśnej.

Ikony i cerkwieGrażyna i Zygmunt Malinowscy, Elżbieta i Piotr MarciniszynCarta Blanca 2009, s. 176Pomiędzy Nowym Sączem a Duklą, a nawet jeszcze dalej – w dolinie Sanu – rozciąga się kraina trochę tajemnicza, trochę zapomniana i trochę niedoceniona. Tamtejsze góry pełne są wspomnień po Łemkach. Ludziach, którzy sami nie do końca są pewni swej przynależności narodowej. Część z nich uważa, że Łemkowie to Ukraińcy. Inni, że Łemkowie to po prostu Łemkowie, a jeszcze inni, że są częścią odrębnego narodu Karpatorusinów. Książka tego nie rozstrzyga, bo nie to jest jej celem. Autorzy przybliżają tradycje religijne tej grupy etnicznej. Album, w którym zresztą bardzo dużo jest tekstu, jest fascynującą wędrówką po górach i górskich wioskach. Widać w nim pasję i znawstwo.

Poradnik lokalnej ochrony przyrody P. Pawlaczyk, A. Jermaczek Klub Przyrodników 2009 Najlepszą rekomendacją dla „Poradnika” powinien być fakt, że jest to dodruk czwartego już wydania. Poprzednie, które aktualizowano na bieżąco wraz ze zmieniającym się prawem, znikały błyskawicznie. Dostosowanie obecnej wersji do przepisów obowiązujących od jesieni 2008 r. wymagało poprawek ponad 30% z niemal czterystu stron. Początkowe rozdziały są wskazówką dla poszukiwaczy odpowiedzi na pytanie: co chronić? Omawiają sposoby poszukiwania wiedzy na temat wartościowych komponentów lokalnej przyrody, są też mini przewodnikiem pokazującym możliwości samodzielnego ich odkrywania. Wskazują instytucje i organizacje mogące wspomóc w ocenie wartości i wyborze metody ochrony.

Natura 2000 – Niezbędnik leśnikaKlub Przyrodników 2008  Sieć Natura 2000 wkroczyła do polskich lasów na dobre. Choć już dziś lasy stanowią blisko połowę powierzchni wszystkich ostoi naturowych, wciąż trwają kolejne przymiarki do jej poszerzenia i z pewnością nie będzie to koniec procesu wdrażania tego programu. Nie wątpliwie, że na części obszarów Natura 2000 konieczne będą zmiany w podejściu do niektórych zagadnień gospodarki leśnej. Wymuszą je zapewne wymagania oparte na prawie UE, odpowiednio dostosowane do warunków krajowych. Czego mogą spodziewać się leśnicy? O tym właśnie mówi prezentowana książka.

Głosy ptakówAndrzej G. Kruszewicz Multico 2009, s. 103 (płyta CD)Podglądanie ptaków staje się bardzo popularną pasją. Nic dziwnego, że rynek wręcz zalewany jest kolejnymi książkami poświęconymi żyjącym wokół nas pierzastym sąsiadom. Umiejętność rozpoznawania gatunków staje się niezbędna również w pracy wielu przyrodników, a wśród nich także leśników. Ptaki można rozpoznawać po wyglądzie, głosie bądź śladach przez nie pozostawionych. Tytuł książki jednoznacznie wskazuje, że tym razem znany popularyzator wiedzy ornitologicznej postanowił nauczyć swoich czytelników wsłuchiwania się w ptasi śpiew.

Prawne aspekty rozwiązań ochrony przyrody w lasach w Polsce w kontekście członkostwa w Unii EuropejskiejAdam Kaliszewski i Adam SikoraIBL 2009, 262 s.To nowe opracowanie (ukazało się w maju) ma istotne znaczenie w analizie relacji między ochroną przyrody w lasach i jej prawnymi aspektami. Stanowi kompendium wiedzy dotyczące zarówno ochrony przyrody i odniesienia jej uwarunkowań do prawa unijnego (dyrektywy i rozporządzenia Unii Europejskiej), międzynarodowych porozumień (konwencje), a także krajowych aktów prawnych (ustawy i rozporządzenia).Autorzy uwzględnili zarówno elementy aktualnej polityki leśnej i ekologicznej państwa, ze szczególnym uwzględnieniem programów ochrony środowiska na szczeblu regionalnym (wojewódzkim) oraz lokalnym (powiatowym i gminnym).

Szlaki turystyczneI. i R. SzewczykCarta Blanca 2009Wbrew obiegowej opinii Polska obfituje w turystyczne atrakcje. Dowodzi tego ten dość nietypowy – ze względu na duży format – przewodnik. Odejście od schematu kieszonkowych książeczek opisujących szlaki wyszło książce na dobre. Duże, barwne ilustracje zdecydowanie zachęcają do odwiedzenia przedstawianych miejsc i obiektów, a ilość tekstu zaspakaja potrzeby przeciętnego turysty.

Ptaki. EncyklopediaWydawnictwo Naukowe PWN 2009, 512 s.Ptakom poświęcono, nawet w Polsce, niezliczoną liczbę książek. Ale ostatnia oferta PWN jest w tym względzie wyjątkowa i niebanalna. Oto otrzymaliśmy potężny, liczący ponad pięćset stron, przedruk prawdziwego ornitologicznego dzieła. Większość z jedenastu autorów tekstów to specjaliści z organizacji BirdLife International, zaś doskonałych zdjęć użyczyło do publikacji kilkuset fotografów z całego świata, bowiem książka dotyczy ptaków globu. Prezentuje ponad 1000 ich gatunków (1/10 znanych na świecie), opisując wygląd, rozmieszczenie i przynależność systematyczną. Z książki dowiemy się o tym, jak ptaki ewoluowały, gdzie i jak żerują oraz co zjadają, jak się porozumiewają, na czym polegają ich gody oraz wychowanie młodych, a także jak pasjonujące mogą być ich wędrówki.