15 października obchodziliśmy Międzynarodowy Dzień Grzyba. Jesienne grzybobranie kojarzy się głównie z poszukiwaniem gatunków grzybów jadalnych. Królestwo grzybów jest jednak znacznie bardziej różnorodne, niż się wydaje. W polskich lasach spotkamy organizmy o niezwykłych kształtach, barwach i właściwościach, a wiele gatunków wciąż pozostaje nieznanych nauce.

Jednym z najciekawszych przykładów jest sromotnik bezwstydny (Phallus impudicus), który wykorzystuje intensywny zapach do przyciągania owadów roznoszących jego zarodniki. Podobną strategię stosuje okratek australijski (Clathrus archeri), nazywany „diabelskimi palcami”. Pierścieniak grynszpanowy (Stropharia aeruginosa) wyróżnia się zielononiebieskim kapeluszem, a grzybnia niektórych opieniek (Armillaria) potrafi emitować delikatne, zielonkawe światło dzięki zjawisku bioluminescencji. Z kolei młode owocniki kolczakówki piekącej (Hydnellum peckii) mogą wydzielać czerwone krople cieczy. Wyglądają przez to, jakby krwawiły.

Nowy gatunek odkryty w Tatrach

Grzyby tworzą odrębne królestwo, którego różnorodność wciąż pozostaje w dużej mierze nieznana nauce. Według raportu Królewskich Ogrodów Botanicznych w Kew z 2023 r. na świecie może występować nawet ok. 2,5 miliona gatunków grzybów. Z tego formalnie opisano zaledwie ok. 155 tysięcy. Oznacza to, że ponad 90% szacowanej różnorodności gatunkowej grzybów nadal czeka na poznanie.

Dzięki naukowcom z Uniwersytetu Rolniczego im. Hugona Kołłątaja w Krakowie, poznaliśmy kolejny gatunek – Cytospora tatrensis. Grzyba znaleziono na zamierających pędach kosodrzewiny (Pinus mugo) w Tatrach. Odkrycia dokonali prof. Robert Jankowiak, dr hab. Piotr Bilański i dr hab. inż. Hanna Stępniewska. Gatunek wyodrębniono na podstawie badań morfologicznych i analiz genetycznych. Badania były współfinansowane ze środków funduszu leśnego przekazanych Tatrzańskiemu Parkowi Narodowemu przez Lasy Państwowe.

(Zdjęcia pochodzą z artykułu „Fungal Planet description sheets: 1868–1920” opublikowanego w czerwcowym wydaniu czasopismia „Persoonia – Molecular Phylogeny and Evolution of Fungi”.)