Za nami czwarte wydarzenie z cyklu spotkań networkingowych organizowanych przez Branżowe Centrum Umiejętności w Tucholi. Tym razem (23 stycznia) omawiano udział zawodników w zawodach – drwali i arborystów – oraz to, jak taka aktywność wpływa na bezpieczeństwo ich pracy w życiu zawodowym.

W spotkaniu wzięli udział przedstawiciele Lasów Państwowych, Ministerstwa Klimatu i Środowiska, Polskiego Związku Pracodawców Leśnych oraz aktywni reprezentanci i reprezentantki Polski startujący w sportowych potyczkach drwali oraz arborystów na szczeblu krajowym i arenie międzynarodowej.

Na wstępie Piotr Marciniak, dyrektor Technikum Leśnego w Tucholi, oraz Roman Smoliński, dyrektor Branżowego Centrum Umiejętności w Tucholi, powitali przybyłych gości, przybliżając temat i cel spotkania. Podkreślili, że powstanie tej instytucji było poprzedzone wieloletnimi staraniami formalnymi, w efekcie których BCU mogło zaistnieć, aby kształcić i podnosić kompetencje kolejnych pokoleń pracowników branży leśnej, a także innych osób związanych z pracą z drzewami.

Podczas spotkania Cięcie-rżnięcie, pielęgnacje-akrobacje: o alternatywnych metodach szkolenia oraz weryfikacji drwali i arborystów słów kilka przedyskutowano zagadnienie, czy zawody drwali i mistrzostwa we wspinaczce drzewnej arborystów mają realny wpływ na podnoszenie kompetencji i bezpieczeństwa pracy w obu grupach zawodowych?

Drwale

Kamil Szarmach, którego sylwetkę szerzej prezentowaliśmy w numerze 3/2026, jako doświadczony uczestnik zawodów drwali przybliżył słuchaczom, jak wyglądają typowe zawody i w jakich konkurencjach uczestnicy biorą udział. – Jednak w całym przedsięwzięciu najistotniejsze jest stałe podnoszenie umiejętności i dążenie do precyzji w każdej z konkurencji, przy zachowaniu odpowiednich zasad bezpieczeństwa. Możliwość weryfikacji własnych umiejętności w odniesieniu do konkurentów oraz fakt, że każdy event stwarza przestrzeń do integracji środowiska drwali oraz edukacji lokalnej społeczności w zakresie gospodarki leśnej – podsumował Szarmach.

Krzysztof Baszak, zastępca nadleś-
niczego z Nadleśnictwa Korpele i sędzia IALC (International Association Logging Championships), przedstawił historię organizacji zawodów drwali sięgającą lat 70. Jako wielokrotny sędzia zawodów lokalnych, regionalnych, Mistrzostw Polski Drwali i Mistrzostw Świata Drwali podkreślił, jak ważną rolę odgrywają tego typu wydarzenia. – Zawody drwali różnej rangi to nie tylko sportowe potyczki, lecz także znakomita okazja do promowania dobrych praktyk współpracy z wykonawcami prac zleconych przez Lasy Państwowe, szansa do wymiany doświadczeń z innymi pracownikami zul. Szczególnie na poziomie lokalnym to tworzenie możliwości promowania dobrych praktyk w doborze sprzętu, konieczność praktycznego i cyklicznego szkolenia, a przede wszystkim zwrócenie szczególnej uwagi na wykonywanie wszelkich zadań związanych z pracą w lesie zgodnie z zasadami BHP. Dodatkowo każdorazowo takie spotkania dają możliwość integracji środowiska branży leśnej z lokalną społecznością – wyliczał.

Zbigniew Kłosowski, przedstawiciel MKiŚ, przybliżył zgromadzonym zmiany, które mają wkrótce nastąpić w zakresie nabywania uprawnień w zawodzie drwal-pilarz i instytucji certyfikujących. Celem zmian zachodzących w procesie uzyskania kwalifikacji dla przyszłych drwali jest standaryzacja umiejętności, która znacząco wpłynie na podniesienie bezpieczeństwa pracy. Instytucje certyfikujące będą egzaminować kandydatów po uprzednio skończonym kursie i odnawiać uprawnienia dla kwalifikacji „Pozyskiwanie drewna pilarką łańcuchową” co kolejne pięć lat.

Arboryści

W kolejnej części konferencji głos zabrali arboryści. Karolina i Paweł Wesołowscy z firmy Zdrowe Drzewo Wesołowscy oraz Damian Gacek z Gacek Treeworker – praktycy z wieloletnim stażem – przedstawili tajniki dobrych praktyk arborystycznych i tego, jak mistrzostwa we wspinaczce drzewnej mogą wzbogacić doświadczenie oraz warsztat pracy arborystów i asystentów arborystów wykonujących prace naziemne. Prelegenci zapoznali zgromadzonych z typowymi zagrożeniami, z jakimi arboryści mogą spotkać się w codziennej pracy. Do najważniejszych można zaliczyć: upadek z wysokości spowodowany błędem w asekuracji; niesprawny sprzęt lub taki, który uległ awarii w trakcie wykonywanych prac; uderzenie przez spadające elementy (np. konar, sekcja lub narzędzia) podczas ścinki czy prac wykonywanych przy złym stanie drzewostanu; niedyspozycja psychofizyczna albo inne nieprzewidziane okoliczności, jak np. nagła zmiana warunków atmosferycznych – silny wiatr lub nagłe opady deszczu utrudniające swobodne przemieszczanie się po śliskich konarach czy pniu drzewa – oraz utrudnione operowanie sprzętem do wspinaczki. Do niebezpiecznych sytuacji dochodzi zarówno podczas ścinki, jak i pielęgnacji w lasach oraz na terenach miejskich. Szczególnie w przestrzeniach zurbanizowanych specyfika prac arborystycznych wymaga zabezpieczenia terenu wokół miejsca, gdzie prowadzone są prace w koronach drzew. Jest to wyjątkowo ważne, jeśli przestrzeń znajduje się blisko pieszych ciągów komunikacyjnych, jezdni lub innych miejsc użytkowanych przez okolicznych mieszkańców. W takich sytuacjach istotną rolę odgrywają asystenci arborystów (często są to osoby, które również mają przeszkolenie arborystyczne), tzw. dołowi. Wykonują oni prace naziemne, do których zalicza się m.in. zapewnienie bezpieczeństwa wokół miejsca wykonywanych prac, wytyczenie i oznaczenie strefy bezpieczeństwa oraz kontrola ruchu pieszych i pojazdów tak, aby w jak największym stopniu ograniczyć możliwość potencjalnego wypadku lub uszkodzenia mienia.

W dalszej części spotkania Damian Gacek – arborysta, edukator przyrodniczy i instruktor arborystyki oraz speedcarvingu, a także utytułowany sportowiec: finalista krajowych i międzynarodowych mistrzostw we wspinaczce drzewnej, reprezentant Polski na arenie europejskiej – zapoznał gości spotkania z zasadami obowiązującymi podczas mistrzostw we wspinaczce drzewnej oraz konkurencjami, w których zawodnicy biorą udział. – Mistrzostwa nie są przestrzenią wykreowaną jedynie na potrzeby zmagań sportowych, a stanowią odwzorowanie warunków, w których arboryści pracują na co dzień, bowiem sprzęt do wspinaczki drzewnej używany na zawodach to te same narzędzia, które są wykorzystywane w codziennej pracy. Sprzęt musi spełniać wymogi formalne, mieć odpowiedni certyfikat dający informację o normach użytkowania, a także podlegać cyklicznie inspekcji przez samego użytkownika sprzętu, a także poddawany jest przeglądom okresowym w ramach ŚOI (środki ochrony indywidualnej), przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia w tym zakresie – wyliczał arborysta. Poszczególne konkurencje, przez które przechodzą zawodnicy, tj. praca w koronie, instalacja liny, wspinaczka na czas, wspinaczka z asekuracją oraz ratownictwo, realizowane są według ustalonego wcześniej scenariusza, który – biorąc pod uwagę środowisko pracy arborystów – zdarza się
w realnych warunkach. – Poszczególne konkurencje wymagają od zawodników dużej sprawności fizycznej, szybkości, precyzji i wypracowanych wcześniej systemów pozwalających na szybką instalację liny, podejścia lub ewakuacji z drzewa, co szczególnie w warunkach zagrożenia życia lub zdrowia może stanowić kluczowy element bezpieczeństwa – podsumował Gacek.

Arboryści biorący aktywny udział w zawodach oraz wszyscy obecni na zawodach jako wolontariusze i publiczność mają bezpośrednio okazję do sprawdzenia i zweryfikowania swoich możliwości. Również pośrednio – poprzez rozmowy i wspólne analizy strategii realizowania konkretnego zadania poszerzają zasób informacji dotyczący potencjalnych rozwiązań, które mogą zastosować w przyszłości w swojej pracy.

Alternatywne metody szkoleń

W ramach podsumowania jednoznacznie stwierdzono, że zarówno zawody drwali, jak i mistrzostwa we wspinaczce drzewnej stanowią alternatywne metody szkoleń dla każdej z profesji. Dodatkowo tworzą przestrzeń wokół tych wydarzeń – bogatą w prelekcje, warsztaty i różnego rodzaju aktywności dla publiczności. Dzięki temu zwiększają świadomość zagrożeń, wskazują na możliwe sposoby ich eliminowania i tym samym wpływają na poprawę bezpieczeństwa pracy ludzi.