Co do tego, że drewno martwe ma dla lasu duże znaczenie, zgadza się większość interesariuszy zasobów leśnych. Są jednak tacy, którzy już na sam dźwięk tych dwóch słów reagują emocjonalnie: Dobre drewno gnije w lesie! – często wołają, będąc przekonani, że to marnotrawstwo zasobów. Inni z kolei uważają drewno martwe za ratunek w sytuacji kryzysu klimatycznego. W tym kontekście szczególną wagę ma znalezienie odpowiedzi na pytanie, jaki jest rzeczywisty wpływ drewna martwego na bilans węgla w lesie.

Powszechnie przyjmuje się, że gdy drewno się rozkłada, większość zawartego w nim węgla jest uwalniana w postaci CO₂. Część jest za to przemieszczana do gleby w formie rozpuszczonej i tam może zostać związana. Jednak wiele jest tu wciąż niejasne. Naukowcy z Leśnego Zakładu Doświadczalno-Badawczego Badenii-Wirtembergii (FVA) i Wydziału Ekologii Gleby Uniwersytetu Alberta i Ludwika we Fryburgu Bryzgowijskim (UFR) postanowili ustalić w ramach projektu badawczego TotC, ile węgla jest rzeczywiście wiązane w glebie i czy poprzez odpowiednio ukierunkowane zarządzanie drewnem martwym można zwiększyć efekt tej sekwestracji i tym samym wzmocnić funkcję ochrony klimatu pełnioną przez glebę. Podstawowe pytanie brzmiało: Czy odpowiednio ukierunkowane sterowanie ilością, jakością i rozmieszczeniem drewna martwego może nie tylko prowadzić do wzbogacania gleby w materię organiczną, lecz także pozytywnie wpływać na ważne właściwości gleby, takie jak gospodarka wodna, dostępność składników odżywczych i struktura glebowa? Takie sterowanie mogłoby bezpośrednio stymulować produkcję biomasy i mieszanie gleby przez organizmy glebowe (bioturbacja) oraz służyć długookresowej stabilizacji zasobów węgla w glebie.

Rozpuszczony węgiel organiczny (ang. dissolved organic carbon, w skr. DOC) stanowi bazę składników odżywczych dla organizmów glebowych. Jednak jak dotąd to, ile węgla z drewna martwego trafia do gleby w lasach i zostaje tam trwale związane, było badane w stopniu marginalnym. Nowy projekt badawczy ma dostarczyć więcej dokładniejszych informacji właśnie na ten temat.

Stężenie DOC w wodzie glebowej pod drewnem martwym zależy od różnych czynników. Na przykład pod bukowym drewnem martwym naukowcy notowali znacznie wyższe stężenie DOC niż pod świerkowym. Gleba pod drewnem martwym i gleba bez drewna martwego różnią się także pod względem wilgotności i temperatury, które to czynniki znacząco wpływają na proces przekształcenia węgla. Pod drewnem martwym zwiększone zasoby węgla występowały głównie w próchnicy nadkładowej i górnej warstwie gleby mineralnej. Gatunek drewna martwego i stopień zakwaszenia gleby odgrywają tu swoją rolę. Ten ostatni czynnik ma znaczenie kluczowe, ponieważ w środowisku kwaśnym organiczne związki węgla są niszczone i jest on uwalniany w postaci CO₂.

Pomimo że pod pniami bukowego drewna martwego stężenie DOC w glebie było z reguły wyższe niż pod świerkowym drewnem martwym, w fazie stałej gleby większy efekt naukowcy stwierdzili jednak pod świerkowym drewnem martwym na siedliskach kwaśnych. Oznacza to, że pod bukiem drewno się rozkłada i część węgla przemieszcza się w stanie rozpuszczonym do gleby. Natomiast pod świerkiem gromadzi się materiał nierozłożony.

– Obydwie obserwacje podkreślają znaczenie drewna martwego dla dynamiki węgla w glebie. Jednak to, czy dodatkowy węgiel faktycznie zostanie zakumulowany, zależy w dużej mierze od zdolności retencyjnej gleby i tym samym od siedliska – mówi Heike Puhlmann, szefowa Wydziału Gleby i Środowiska FVA, podsumowując wyniki.

Naukowcom nie udało się jednak jeszcze opracować uniwersalnej, opartej na podstawach naukowych rekomendacji dla urzeczywistnienia idei wzbogacania gleby w węgiel poprzez zarządzanie drewnem martwym. W każdym razie pewne jest jedno: duża część drewna martwego rozkłada się do postaci CO₂. Natomiast to, ile dokładnie węgla trafia do gleby, jest przedmiotem dalszych badań.

Projekt badawczy TotC został sfinansowany przez Leśny Fundusz Klimatyczny, który jest zasilany wspólnie przez dwa federalne ministerstwa: Rolnictwa, Wyżywienia i Ojczyzny (BMLEH) oraz Środowiska, Ochrony Klimatu, Ochrony Przyrody i Bezpieczeństwa Jądrowego (BMUKN).

Źródło: www.forstpraxis.de