Drzewa - pomniki przyrody

15 stycznia 2014 14:30 2014 Wersja do druku

Drzewa – pomniki przyrody
Andrzej Grzywacz, Joanna Pietrzak
PTL
2013, 368 s.

A gdyby tak sosnę mijaną co dzień ustanowić pomnikiem przyrody? A może ten dąb tuż za rogiem zasłużył na to miano? A może ta wiekowa alejka lip…? Jeśli komuś takie pytanie kiedykolwiek przemknęło przez myśl, to warto sięgnąć do propozycji sygnowanej nazwiskiem przewodniczącego PTL prof. Andrzeja Grzywacza i jego doktorantki.


Mimo że dendrologiczne pomniki przyrody są tymi z najdłuższą tradycją, to dziś w prawie brak kryteriów i sposobów wyznaczania drzew pomnikowych. Co prawda funkcjonują tabele wymiarów minimalnych dla poszczególnych gatunków drzew, ale to zbyt mało (o problemach z ustanawianiem pomników przyrody pisaliśmy w „Lesie Polskim”, nr 12/2013).

Prof. Grzywacz słynie z zamiłowania do historii. Z opracowania dowiemy się zatem, jakie idee przyświecały ludziom przed wiekami w obejmowaniu drzew kultem i opieką, a jakie przyświecają im dziś.

Autorzy pokazują, jak ochrona drzew wygląda globalnie – dokonują przeglądu najstarszych drzew świata i Europy. Prezentują pomysły kwalifikowania drzew do miana pomnika przyrody, wyróżniając np. kategorię „przedpomnika” – kandydata na pomnik przyrody. Przedstawiono też propozycję utworzenia kategorii drzew pomnikowych o znaczeniu europejskim, krajowym i lokalnym. Nie zabrakło trudnego tematu konfliktu ochrony gatunkowej i indywidualnej – cóż bowiem zrobić, gdy pomnikowe drzewo niszczy np. kozioróg? Kto w tym starciu ważniejszy? Przeczytamy też o problemie słabego rozpowszechnienia informacji o najcenniejszych drzewach w Polsce, a co za tym idzie słabego zrozumienia dla konieczności ich ochrony.

Dowiemy się, jak traktowane powinny być drzewa-weterani, co dzieje się z dendrologicznym pomnikiem przyrody także po jego obumarciu.

Lista „TOP 20” prezentuje najcenniejsze drzewa pomnikowe w kraju, z cisem z Henrykowa Lubańskiego na czele. Uzupełnieniem są zdjęcia, które pokazują wybrane przykłady drzew-pomników. Na końcu opracowania zapoznamy się ze wzorem wniosku o uznanie za pomnik przyrody i kartą ewidencji.

UZ