Skamieniałe drewno drzew gatunków liściastych, iglastych oraz paproci. Okazy z Polski i ze świata

17 kwietnia 2013 15:38 2013 Wersja do druku

Skamieniałe drewno drzew gatunków liściastych, iglastych oraz paproci. Okazy  z Polski i ze świata
Aleksandra Niemirowska 
Wyd. Poligraf 2013, 384 s.

 
Większości ludzi prehistoria roślin drzewiastych kojarzy się ze skrzypami, paprociami i pokładami węgli brunatnych i kamiennych, jakie z nich powstały. To niezaprzeczalny fakt, ale były też czasy, gdy lasotwórczymi gatunkami były również osobniki należące do rodzajów dzisiaj tworzących zespoły leśne.


Wiedzę na ten temat usiłowano popularyzować już od dawna, nie zawsze jednak z sukcesem. Dzisiaj dzięki wielu publikacjom wiemy, że mnogość gatunków w kopalnych lasach, w tym również gatunków drzewiastych, była znaczna. Wadą dotychczasowych publikacji jest fakt, że zwykle mają charakter ścisły, naukowy i zawarte są w czasopismach specjalistycznych. Mamy także miejsca, gdzie pamiątki z dawnych epok geologicznych są eksponowane publicznie. Wymienić tu można choćby Muzeum Geologiczne i Muzeum Ziemi w Warszawie, Muzeum Roztoczańskiego Parku Narodowego w Zwierzyńcu, czy zbiory w regionalnym muzeum w Siedliskach, którym kieruje Krystyna Łyszczarz, żona miejscowego leśniczego, który jest członkiem grupy inicjatywnej muzeum.

Zmianę przynosi album pt. „Skamieniałe drewno drzew gatunków liściastych, iglastych i paproci” Aleksandry Niemirowskiej (autorka przewodzi Towarzystwu Pasjonatów Skamieniałego Drewna, www.skamienialedrewno.pl). Materiał w książce został podzielony na dwie części: „Wokół skamieniałego drewna” oraz „Galeria eksponatów skamieniałego drewna”. Liczne fotografie skamielin uzupełniono o opisy oparte na własnych obserwacjach autorki oraz na pozycjach literatury polskiej i zagranicznej.

Kolorowe fotografie są dobrej jakości. W części pierwszej jest ich ponad 430. Prezentują okazy z Polski (głównie z obszarów Polski południowo-zachodniej), z USA, Brazylii i Australii. W części drugiej zmieszczonych jest 600 zdjęć, m.in. z Afryki. Bogaty materiał dokumentacyjny ukazuje zdjęcia makroskopowe, w niektórych przypadkach uzupełnione o obrazy mikroskopowe skamieniałości. W opracowaniu albumu przyjęto koncepcję ukazania zróżnicowania budowy skamieniałego drewna w skali światowej. To trafne rozwiązanie, co więcej nasuwa się wniosek, że podobne opracowanie związane tylko ze skamieniałościami roślinnymi występującymi w naszym kraju także jest konieczne. Tym bardziej że w Polsce nie brakuje miejsc, w których spotkać można ślady dawnego życia, choć często są to miejsca mało znane. A przecież propagowanie wiedzy na ten temat może mieć znaczenie np. dla ożywienia ruchu turystycznego. Wymienić można tu choćby przygraniczne regiony Roztocza z jego największymi krajowymi zbiorami skamieniałości w istniejących tu kolekcjach prywatnych i publicznych. Niestety, kolekcje te są jeszcze słabo opracowane i zbyt słabo spopularyzowane. Opisane przez Niemirowską Roztocze jest dużo bardziej pociągające niż to z projektu zespołu AGH w Krakowie – Geopark „Kamienny Las na Roztoczu”.   
Zbigniew Laurów