Z zagranicy 18/2014

2 października 2014 12:34 2014 Wersja do druku

Finlandia
Przyszłość badań leśnych

Europa
Procesowo zorientowana struktura lasów państwowych

Hesja, Niemcy
Lasy Hesji zakładem pracy przyjaznym rodzinie
Finlandia
Przyszłość badań leśnych

Prof. Risto Seppälä, fiński autorytet naukowy w dziedzinie leśnictwa, proponuje powołanie rady badań leśnych, której podlegałyby wszystkie fińskie instytucje zajmujące się takimi badaniami. Rada mogłaby być umocowana przy organizacji Lynet – sieci fińskich instytutów badawczych z sektora zasobów naturalnych i środowiska przyrodniczego. Propozycja ta spotyka się raczej z chłodnym przyjęciem.

Niezbyt entuzjastycznie nastawiony jest do niej m.in. Taneli Kolström, dyrektor ds. programów badawczych w Fińskim Instytucie Badawczym Leśnictwa (Metla). – Zaletą tego rozwiązania mógłby być klarowniejszy rozdział zadań między różnymi instytucjami – mówi Kolström, ale jednocześnie zaznacza: – Istnieją już najróżniejsze struktury kooperacyjne, a ponadto o przedmiocie badań decyduje w ostateczności ten, kto zapewnia fundusze.

Z kolei za utworzeniem rady badań leśnych opowiada się Hannu Raitio – dyrektor Metli (na zdj.), który został oddelegowany do kierowania realizacją projektu utworzenia nowego centrum badań w zakresie zasobów naturalnych, prowizorycznie zwanego Instytutem Zasobów Naturalnych w Finlandii (NRIF). Raitio uważa, że rada mogłaby być instrumentem przeciwdziałającym rozpłynięciu się badań leśnych w nowym centrum badań w zakresie zasobów naturalnych, które ma powstać w wyniku fuzji różnych fińskich instytutów badawczych, w tym Metli. Zważywszy na ogromne znacznie sektora leśnego w Finlandii, mogłoby się wydawać, że niebezpieczeństwo deprecjacji badań leśnych w nowej strukturze jest niewielkie. Niemniej jednak łatwo może dojść do sytuacji, w której wartość każdej dziedziny badań będzie określana na podstawie funduszy, które jest ona w stanie zmobilizować, a nie w oparciu o znaczenie obsługiwanej przez nią gałęzi gospodarki.

Prof. Seppälä obawia się, że marka „Metla” może zniknąć. Obecnie jej popularność w branży leśnej jest o wiele większa od popularności, jaką w swoich branżach cieszą się pozostałe instytucje, które są scalane w jedno centrum badawcze. Hannu Raitio zwraca uwagę na aspekt wizerunku międzynarodowego: – Wizerunek Metli jest kształtowany przede wszystkim przez jej działalność w ramach Międzynarodowej Unii Leśnych Organizacji Badawczych (IUFRO). Pod względem badań leśnych jako takich nie mamy się w Finlandii czego wstydzić, ale nie możemy też powiedzieć, że jesteśmy powszechnie wzmiankowani w światowych badaniach leśnych.

Metla zdobyła międzynarodową renomę, organizując Światowy Kongres IUFRO w 1995 roku. Od tego czasu jest liczniej reprezentowana w strukturach IUFRO, niżby to wynikało z wielkości Finlandii czy potencjału jej sektora leśnego. Dlatego Raitio jest szczególnie zaniepokojony planami ograniczenia funduszy na międzynarodową współpracę. – Proponuję działania przeciwne. Powinniśmy np. zwiększyć fundusze stymulujące angażowanie się w prace Europejskiego Instytutu Leśnego (EFI) w celu zdobycia tam większych wpływów – mówi.

Prof. Seppälä proponuje również przeprowadzanie naboru na stanowiska w sferze badań leśnych w drodze konkursów rozpisywanych na skalę międzynarodową. Taneli Kolström jest w tej sprawie mniej kategoryczny. – Wciąż jest wiele sytuacji, które wymagają od badacza umiejętności wypowiadania się w języku fińskim, choćby w przypadku transferu wyników badań do praktyki – mówi, ale przyznaje jednak także, że są dziedziny badań, w których bardzo trudno jest znaleźć fińskich badaczy reprezentujących poziom doktorski. Uważa, że bardzo ważną kwestią jest znalezienie odpowiedzi na pytanie, dlaczego w Finlandii tak trudno jest nadrobić zaległości w praktycznym wykorzystywaniu zdobyczy wiedzy leśnej. – W ciągu stosunkowo krótkiego okresu zwiększyliśmy przyrost naszych lasów o połowę, ale w tym samym czasie Szwedzi podwoili przyrost swoich. Oni potrafili transferować wiedzę do praktyki, my nie– twierdzi Kolström.

Źródło: www.forest.fi


Europa
Procesowo zorientowana struktura lasów państwowych

Państwowe gospodarstwa leśne Finlandii i Szwecji mają strukturę organizacyjną zorientowaną nie funkcyjnie, lecz procesowo. Zasadniczo nie ma więc w nich stanowisk funkcyjnych w rodzaju leśniczego – pracownika odpowiedzialnego za całość wykonawstwa czynności techniczno-gospodarczych i ochronnych na stosunkowo małym obszarze. Zadania pracownicze nie są warunkowane taryfikatorami, lecz wynikają ze specyfiki procesów stosowanych w gospodarstwie leśnym. W łańcuchu procesów gospodarowania wyróżnione są dwie–trzy sekwencje procesowe (np. pozyskiwanie/zbyt drewna i zagospodarowanie lasu). Na potrzeby sterowania procesami w obrębie danej sekwencji są wyodrębnione strefy terytorialne. W granicach stref terytorialnych operują pracownicy zajmujący się poszczególnymi procesami. Przy obecnym stopniu rozwoju technologii leśnych oraz środków komunikowania i przemieszczania się pracowników, struktura zorientowana procesowo pozwala na znaczną kompresję etatów w gospodarstwie leśnym.

W fińskim Gospodarstwie Leśnym (Metsätalous – gospodarczy segment Metsähallitusa) 900 osób, w tym zaledwie 300 osób na stanowiskach nierobotniczych, sprawuje pieczę nad 3,6 mln ha lasów. W szwedzkim Sveaskogu (3,1 mln ha lasów gospodarczych) zatrudnienie kształtuje się na poziomie 700 osób. Strukturę zbliżoną do modelu nordyckiego mają Łotewskie Lasy Państwowe (1,59 mln ha lasów), w ramach których działają trzy autonomiczne jednostki, zajmujące się zagospodarowaniem lasu, infrastrukturą leśną i pozyskaniem/dostawami drewna.

Duża efektywność ekonomiczna struktury zorientowanej procesowo ujawnia się w finansowych wkładach państwowych gospodarstw leśnych do kas publicznych. Oprócz różnych podatków fińskie, łotewskie i szwedzkie lasy państwowe odprowadziły do budżetów swoich państw dywidendę za rok 2013 w wysokości odpowiednio 120 mln, 54 mln i 52 mln euro. Przy tym gospodarstwa te albo wcale nie korzystają z dotacji państwowych czy unijnych, albo subwencje te są stosunkowo niewielkie (rząd kilku mln euro). W państwowych gospodarstwach leśnych Finlandii, Łotwy i Szwecji priorytetowym celem zagospodarowania ok. 20% lasów jest ochrona przyrody. Na pozostałej powierzchni lasów gospodarczych prowadzona jest wielofunkcyjna gospodarka leśna.

Źródło: www.sveaskog.se, www.metsa.fi, www.lvm.lv



Hesja, Niemcy
Lasy Hesji zakładem pracy przyjaznym rodzinie

W czerwcu 2014 r. Gospodarstwo Krajowe „Lasy Hesji” otrzymało certyfikat zakładu pracy przyjaznego rodzinie. Prorodzinne modele zatrudnienia, elastyczny czas pracy, możliwości pracy zdalnej i indywidualizowanie pracy na niepełnym etacie – wszystkie te rozwiązania są z powodzeniem praktykowane w Lasach Hesji.

Prorodzinna polityka kadrowa to tworzenie jak najlepszych warunków do godzenia pracy zawodowej nie tylko z wychowywaniem dzieci, lecz również z opieką nad osobami starszymi, której znaczenie rośnie z uwagi na przemiany demograficzne. Z przemianami tymi wiąże się również kwestia przekazywania praktycznej wiedzy zawodowej. – Nasz zakład stoi w obliczu zmiany pokoleniowej. Chcemy zabezpieczyć cenną wiedzę praktyczną naszych długoletnich pracowników, umożliwiając im przekazanie jej młodszym koleżankom i kolegom. Dlatego opracowujemy m.in. specjalne koncepcje ochrony wiedzy – mówi Hans-Dieter Treffenstädt, kierownik działu kadr w Lasach Hesji.

              Fot. G. Mruczek












Łączenie pracy zawodowej z rodziną to wyzwanie nie tylko dla pracownika, ale i dla pracodawcy. Lasy Hesji od czerwca mają certyfikat pracodawcy przyjaznego rodzinie



Certyfikatowi przyjazności rodzinie patronują minister ds. rodziny i minister gospodarki w niemieckim rządzie federalnym. Audyt odnowieniowy przeprowadzony zostanie po trzech latach.

Gospodarstwo Krajowe „Lasy Hesji” zatrudnia blisko 1200 pracowników. Oprócz gospodarowania w lasach państwowych landu Hesja (342 tys. ha) zakres działalności Lasów Hesji, które są organizacją gospodarczą nieposiadającą osobowości prawnej, obejmuje usługowe zagospodarowanie lasów samorządowych (284 tys. ha) i prywatnych (100 tys. ha) oraz międzynarodowy konsulting leśny.

Źródło: www.hessen-forst.de

Opr. A.S.