Z zagranicy 15-16/2013

30 sierpnia 2013 13:23 2013 Wersja do druku

Finlandia

Kontrolowane wypalanie lasu

Bawaria, Niemcy

Leśna ratownicza sieć lokalizacyjna

Europa

„Nie” dla jednego prawa o materiale siewnym

Finlandia

Fińskie Centrum Przyrodnicze „Haltia”

Chorwacja

Nowy członek UE i CEPF


Finlandia

Kontrolowane wypalanie lasu


Mówi się, że w fińskim regionie Ostrobotnia nic nie jest małe. Uwagę tę można również odnieść do kontrolowanego wypalania lasu: w ciągu jednego wieczoru i nocy bywa tam wypalanych nawet 28 ha. Jak wygląda taka akcja?

Jest po godzinie piątej po południu. Zgromadzone na leśnej drodze osoby czekają na decyzję „naczelnego wypalacza” Jormy Vieruli w sprawie rozpoczęcia wypalania. Pobliski obszar lasu miał zostać wypalony rok temu, ale wtedy plany pokrzyżował deszcz. Tym razem pogoda jest idealna do kontrolowanego wypalania lasu: jest bardzo sucho, świeci słońce, temperatura wciąż przekracza 20°C. O wpół do ósmej wiatr się uspokaja. Wypalanie 14-hektarowej powierzchni zrębowej z przestojami w lesie, którego właścicielem jest Esa Saaristo, może się rozpocząć. Trzeba również wypalić inną powierzchnię takiej samej wielkości. W sumie do wypalenia jest więc 28 ha w ciągu jednego wieczora i następującej po nim nocy.

Kontrolowane wypalanie lasu jest zabiegiem hodowlanym, który ma ułatwić rozwój nowego pokolenia drzew. Po wypaleniu lasu nastąpi lekkie przygotowanie gleby i siew sosny. – Wcześniejsze wypalania dały doskonałe efekty. Obserwowaliśmy, że młode pokolenie miało bardzo dobrą jakość – wyjaśnia Saaristo.

Wypalanie niszczy trawy (i ich nasiona), które hamują wzrost siewek drzew. Niszczy również gruby dywan mchów i chrustu, uniemożliwiający kiełkującym nasionom dotarcie do gleby mineralnej. Wypalanie zmniejsza także kwasowość gleby i uwalnia składniki pokarmowe. Można powiedzieć, że wypalanie kontrolowane jest kombinacją wysoce efektywnego odchwaszczania z wapnowaniem i nawożeniem. Las może być również wypalany w celu ochrony bioróżnorodności. Gatunki, których środowiskiem życia jest pożarzysko, stały się w Finlandii rzadkie z uwagi na niewielką liczbę pożarów leśnych wybuchających w ciągu roku. Spalone przestoje, pozostawione na powierzchni zrębowej Esy Saaristo, będą służyły właśnie ochronie bioróżnorodności.

Saaristo bardzo starannie przygotował las do wypalania kontrolowanego. Wokół powierzchni przeznaczonych do wypalenia koparka wykonała pas o szerokości 1,5 m i długości 3,5 km, pozbawiony wszelkiego materiału palnego. Przebieg pasa został ustalony jeszcze przed wykonaniem cięć rębnych, tak że operatorzy harwesterów wiedzieli, gdzie nie powinni odkładać pozostałości zrębowych. Wokół powierzchni zostało także wykopanych osiem oczek wodnych. Z Fińskiego Centrum Leśnego (instytucja państwowa wspierająca leśnictwo niepaństwowe) został wypożyczony wąż pożarowy, a od służb ratowniczych – pompy.

Wszystkie osoby uczestniczące w wypalaniu kontrolowanym otrzymały od Esy Saaristo tłumice – trzymetrowe okrzesane świerki z pozostawionym wierzchołkiem. Tłumice macza się w wodzie i używa do tłumienia ognia rozprzestrzeniającego się po podłożu. Dodatkowo każdy wziął ze sobą polewaczkę.

Wpierw wypalana jest strefa bezpieczeństwa w miejscu, w którego stronę wiatr będzie przenosił ogień po rozpoczęciu właściwego wypalania lasu. Wypalenie wszelkiego materiału palnego w strefie bezpieczeństwa ma pomóc w powstrzymaniu rozprzestrzeniania się ognia w razie nasilenia się wiatru. Następnie Jorma Vierula i Aku Nieminen, regionalni przedstawiciele Fińskiego Centrum Leśnego, okrążają powierzchnię w przeciwnych kierunkach, podkładając ogień. W tym czasie pozostałe osoby muszą się znajdować na zewnątrz wypalanej powierzchni. Ich zadaniem jest gaszenie ognia, który ewentualnie przeskoczy przez oczyszczony pas okalający wypalaną powierzchnię. Do wody w polewaczkach dodana jest niewielka ilość płynnego mydła z oleju talowego. Zmniejsza ono napięcie powierzchniowe wody, dzięki czemu jej mniejsza ilość starcza na dłużej.

W wypalaniu kontrolowanym bierze udział 25 osób (wszyscy muszą mieć przy sobie obowiązkowo telefon komórkowy). Większość stanowią pracownicy regionalnego oddziału Fińskiego Centrum Leśnego. Esa Saaristo poprosił o pomoc również odbiorców drewna.

Wypalanie kontrolowane jest jednym z wymogów certyfikacji lasów w Finlandii. W rejonie, w którym znajduje się posiadłość leśna Esy Saaristo, powinno być wypalanych 30 ha lasu rocznie.

Zgodnie z kalkulacją wykonaną przez Esę Saaristo wypalanie kontrolowane będzie go kosztowało ok. 300 euro/ha (bez uwzględnienia własnej robocizny). Możliwe jest jednak wystąpienie z wnioskiem o dofinansowanie.

O ósmej wieczorem rozpoczyna się właściwe wypalanie lasu. Ogień obejmuje coraz większą powierzchnię i pnie się w górę pni przestoi. Operacja wypalania przebiega jednak bez kłopotów. Ogień nie rozprzestrzenia się w niepożądanych kierunkach. O wpół do trzeciej obydwie powierzchnie są już wypalone. Większość pomocników może wrócić do domów. Na miejscu pozostaje kilka osób. Dyżury na powierzchni będą pełnione bez przerwy dopóty, dopóki nie spadnie pierwszy obfity deszcz.

Źródło: www.forest.fi

 


Bawaria, Niemcy

Leśna ratownicza sieć lokalizacyjna

Osoba wzywająca pomocy poda tylko numer najbliższego punktu ratunkowego (Fot. motorsaegenkette-schaerfen.de)W niemieckim kraju związkowym Bawaria tworzona jest leśna ratownicza sieć lokalizacyjna. Podstawą sieci jest 12 tys. stałych punktów lokalizacyjnych, które do końca br. zostaną rozmieszczone w odstępie ok. 2,5 km we wszystkich lasach landu – prywatnych, samorządowych i państwowych. Każdy punkt będzie zaopatrzony w tablicę informacyjną z własnym numerem. – Gdy system obejmie cały land, osoba wzywająca pomocy poda tylko numer najbliższego punktu lokalizacyjnego. Znając położenie tego punktu, służby ratownicze będą mogły szybko i pewnie dotrzeć do miejsca wypadku – mówi Helmut Brunner, minister odpowiedzialny za sprawy leśnictwa w krajowym rządzie Bawarii. Komponentem systemu jest specjalnie stworzona aplikacja ratownicza na smartfony, którą można za darmo pobrać z Internetu.

Źródło: www.forstpraxis.de

 


Europa

„Nie” dla jednego prawa o materiale siewnym

Komisja Europejska dokonuje obecnie przeglądu unijnego prawodawstwa w zakresie obrotu materiałem siewnym, obejmującego 12 podstawowych aktów prawnych. W planach Komisji jest ustanowienie jednego prawa o materiale siewnym, które ma wchłonąć dyrektywę Rady 1999/105/WE w sprawie obrotu leśnym materiałem rozmnożeniowym. Projekt stosownego rozporządzenia został przyjęty przez Komisję 6 maja 2013 roku.

Konfederacja Europejskich Właścicieli Lasów (CEPF) i Europejski Związek Lasów Państwowych (EUSTAFOR) opublikowały wspólne stanowisko krytykujące propozycję KE. – Przedstawiona przez Komisję propozycja stworzenia jednego prawa o materiale siewnym i scalenia jedenastu dyrektyw dotyczących materiału rozmnożeniowego jest zasadniczo oczekiwana i potrzebna w rolnictwie. Sytuacja w leśnictwie wygląda jednak zupełnie inaczej. Obowiązująca dyrektywa Rady 1999/105/WE w sprawie obrotu leśnym materiałem rozmnożeniowym odpowiada wymaganiom wszystkich interesariuszy leśnictwa. Nie ma potrzeby tworzenia nowej regulacji horyzontalnej – twierdzi Aljoscha Requardt, sekretarz generalny CEPF.

Piotr Borkowski, dyrektor wykonawczy EUSTAFOR, podkreśla, że najlepszym sposobem regulacji obrotu materiałem siewnym i leśnym materiałem rozmnożeniowym jest stosowanie specyficznego i rozdzielnego prawodawstwa, tak jak to ma miejsce dzisiaj. Prawo pozostanie skuteczniejsze, gdy będzie stosowało odrębne instrumenty w dziedzinach rolnictwa i leśnictwa.

Źródło: www.cepf-eu.org

 

Finlandia

Fińskie Centrum Przyrodnicze „Haltia”

Fot. Haltia.com
Służba Dziedzictwa Przyrodniczego – jednostka budżetowa wchodząca w skład fińskiego Państwowego Gospodarstwa Leśnego „Metsähallitus” – otworzyła 31 maja 2013 r. Fińskie Centrum Przyrodnicze „Haltia”. Ten prezentujący perły fińskiej przyrody obiekt został zlokalizowany przy Parku Narodowym Nuuksio w południowej Finlandii, niedaleko Helsinek.

Oczekuje się, że liczba odwiedzających centrum sięgnie nawet 200 tys. osób rocznie. Najnowsze technologie prezentacyjne mają ewokować nastrój odpowiedni do obcowania z cudami natury. Podstawową część wystaw stanowią zdjęcia i filmy czołowych fińskich mistrzów utrwalania obrazów przyrody, przedstawiające krajobrazy Finlandii. 18-metrowa panorama w głównej ekspozycji właściwie zatapia odwiedzających w fińskiej scenerii (na zdj.). Możliwe jest wędrowanie po interaktywnej mapie Finlandii i eksplorowanie przeszło 80 obiektów przyrodniczych za pomocą nowoczesnych technik wizyjnych. Wizytę w Centrum Przyrodniczym „Haltia” warto połączyć z wędrówką po Parku Narodowym Nuuksio. Niezbędny sprzęt turystyczny można wypożyczyć na miejscu.

Centrum administrowane jest przez Służbę Dziedzictwa Przyrodniczego. W kosztach utrzymania Haltii partycypują okoliczne samorządy i ośrodek sportowy Solvalla.

Źródło: www.metsa.fi

 


Chorwacja

Nowy członek UE i CEPF

Fot. B. GiuscaW lipcu 2013 r. Chorwacja została nowym, 28. członkiem Unii Europejskiej. Wcześniej, w kwietniu br., Chorwacka Unia Stowarzyszeń Prywatnych Właścicieli Lasów (UPFOA) stała się członkiem Konfederacji Europejskich Właścicieli Lasów (CEPF).

Lesistość Chorwacji wynosi 37%. W kraju tym dominują lasy liściaste (75%). Odsetek lasów mieszanych i iglastych wynosi odpowiednio 19% i 6%. Główne gatunki drzew leśnych to buk oraz dęby szypułkowy i bezszypułkowy. Roczne pozyskanie drewna sięga 5,4 mln m3 przy przyroście 9,6 mln m3. Lasy publiczne (ok. 2 mln ha) i prywatne (ok. 0,6 mln ha) stanowią odpowiednio 77% i 23% wszystkich chorwackich lasów. Przeciętna powierzchnia prywatnych posiadłości leśnych nie przekracza 1 ha.

Lasami państwowymi zarządza spółka z ograniczoną odpowiedzialnością „Lasy Chorwackie” (HS), utworzona w 2002 r. na bazie dawnego przedsiębiorstwa państwowego o tej samej nazwie. Właścicielem spółki HS jest Republika Chorwacji. Zatrudniające 10 tys. pracowników Lasy Chorwackie dzielą się na 17 oddziałów regionalnych i 171 jednostek lokalnych. Trzyosobowy zarząd spółki HS kontrolowany jest przez radę nadzorczą, której członków powołuje chorwacki rząd. Decyzje strategiczne podejmowane są przez walne zgromadzenie. 89% przychodów Lasów Chorwackich pochodzi ze sprzedaży drewna. Spółka zarządza również 37 państwowymi obwodami łowieckimi i 15 ośrodkami wypoczynkowymi na wybrzeżu Adriatyku i pobliskich wyspach.

Chorwacka Unia Stowarzyszeń Prywatnych Właścicieli Lasów, która powstała w 2008 r., skupia 35 lokalnych organizacji prywatnych właścicieli lasów. Jej głównym celem jest poprawa jakości i efektywności prywatnej gospodarki leśnej.

Źródło: www.cepf-eu.org

Opr. A.S.