Z zagranicy 2/2013

23 stycznia 2013 08:09 2013 Wersja do druku

Austria Finlandia
Dialog społeczny w sprawie lasów

Nowa Szkocja, Kanada
Zwiększenie zasobów gruntów publicznych

Finlandia
20 tys. ha nowych obszarów chronionych



Austria – Finlandia
Dialog społeczny w sprawie lasów

W listopadzie 2012 r. odbyła się w naszym Ministerstwie Środowiska międzynarodowa konferencja „Kierunki rozwoju polskich lasów w kontekście rozwoju lasów europejskich”. Jednym z elementów konferencji była sesja poświęcona procesowi tworzenia narodowych programów leśnych w Austrii i Finlandii. Znamienną cechą tych procesów jest ich daleko idące uspołecznienie.
Austriacki Dialog Leśny (ÖWAD) to proces dialogu społecznego, obejmującego wszystkich interesariuszy sektora leśnego, którzy chcą współtworzyć austriacki Narodowy Program Leśny. Jest to proces ciągły i otwarty. Podstawowym jego zadaniem jest poszukiwanie rozwiązań służących łagodzeniu konfliktu interesów wokół lasów. W ramach partnerskiej dyskusji dąży się do
osiągnięcia konsensusu między różnymi środowiskami w sprawie praktycznej realizacji idei zrównoważonej gospodarki leśnej. Podstawowe zasady ÖWAD to: aktywne uczestnictwo, otwartość, transparentność, moc wiążąca, zorientowanie na konsensus, ciągłość, podejście całościowe, intersektorowe i interdyscyplinarne oraz zgodność z odpowiednimi układami międzynarodowymi.
Najwyższym, zinstytucjonalizowanym organem ÖWAD, jest Okrągły Stół, któremu przewodniczy związkowy minister właściwy do spraw leśnictwa. Okrągły Stół to polityczne gremium decyzyjne, w którym równoważone są interesy różnych grup społecznych. Poszczególne kwestie rozpatrywane są w ramach regularnie organizowanych forów leśnych, wspieranych przez grupy robocze. Fora leśne analizują problemy wskazane przez Okrągły Stół i proponują instrumenty służące ich rozwiązaniu. W gremiach związanych z ÖWAD reprezentowanych jest łącznie blisko 90 różnych publicznych i prywatnych organizacji i instytucji z takich dziedzin jak: ochrona środowiska i przyrody, sport, leśnictwo, rolnictwo, przemysł drzewny i papierniczy, sprawy młodzieży, nauka, oświata, energetyka, administracja landów i samorząd terytorialny. Udział w ÖWAD jest otwarty dla wszystkich interesariuszy austriackiego leśnictwa. Wypracowany w ramach ÖWAD, będący owocem konsensusu społecznego, Narodowy Program Leśny stanowi podstawę wszystkich działań związanych z lasami i fundament austriackiej polityki leśnej.
W dużym stopniu uspołeczniony jest również proces tworzenia Narodowego Programu Leśnego w Finlandii. Proces ten jest otwarty dla wszystkich interesariuszy leśnictwa. Odpowiednikiem austriackiego Okrągłego Stołu jest w Finlandii Rada Leśnictwa z grupami roboczymi. Jest to organ umocowany przy ministrze rolnictwa i leśnictwa. W 33-osobowej Radzie Leśnictwa reprezentowane są
różne sektory administracji, branża leśna i drzewna, organizacje ekologiczne, branża energetyczna, stowarzyszenie przedsiębiorców leśnych, organizacje rekreacyjno-sportowe i młodzieżowe, samorząd Saamów i uczelnie. Oprócz centralnej Rady Leśnictwa działa w Finlandii 13 regionalnych rad leśnictwa. Ich członkami są reprezentanci różnych gałęzi administracji, właścicieli lasów, przemysłu drzewnego, organizacji ekologicznych i innych regionalnych interesariuszy leśnictwa.
A jak wygląda uspołecznienie dyskusji o podstawach leśnictwa u nas, w Polsce? Odpowiedzią na to pytanie może być tryb, w jakim nowelizowana jest ustawa o lasach – fundamentalny akt dla naszego leśnictwa. Niemal w tym samym czasie, gdy na ww. konferencji z ust urzędników ministerialnych padały słowa o potrzebie szerokiego dialogu społecznego, Ministerstwo Środowiska praktykowało sposób konsultowania nowelizacji ustawy o lasach, który zdaje się wręcz zaprzeczeniem takiego właśnie dialogu. O opinię o projekcie z 14 sierpnia 2012 r. (a więc o tym, w którym była jeszcze propozycja powołania Rady Lasów Państwowych) oficjalnie proszone były – oprócz jednostek ministerialnych – zaledwie trzy instytucje leśne i Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. O uwagi do projektu z 31 października minister środowiska oficjalnie poprosił jedynie reprezentację branży leśnej (siedem podmiotów) i drzewnej (dwa podmioty). W obydwu przypadkach poza oficjalnym rozdzielnikiem konsultacyjnym Ministerstwa Środowiska znalazły się m.in. tak ważne grupy interesariuszy leśnictwa jak: samorząd terytorialny, organizacje ekologiczne, przedsiębiorcy leśni, organizacje rekreacyjno-turystyczne i branża energetyczna. Konsultacjom projektu nowelizacji ustawy o lasach nie towarzyszyły oficjalnie ani okrągłe stoły, ani fora leśne.|
Szczególnie rażące wydaje się pominięcie w konsultacyjnych rozdzielnikach reprezentacji samorządu terytorialnego. W rezultacie bardzo znaczna część środowiska samorządowego nawet nie wiedziała, że konsultowane były założenia do zmian w ustawie o lasach. A przecież starostowie ustawowo sprawują nadzór nad gospodarką leśną w blisko jednej piątej polskich lasów, a gminy i powiaty są bardzo ważnymi interesariuszami państwowego sektora leśnego. Dlaczego więc w rozdzielnikach nie znalazło się miejsce chociażby dla Związku Powiatów Polskich czy Związku Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej, za pośrednictwem których można było rozpowszechnić informację o konsultacjach wśród samorządowców? Dlaczego samorząd terytorialny nie został poproszony o opinię w sprawie Rady Lasów Państwowych? Podobne pytania można stawiać w przypadku wielu innych znaczących interesariuszy leśnictwa w Polsce.
Źródła: www.lebensministerium.at, www.mmm.fi; www.mos.gov.pl

Fot. Konferencja „Kierunki rozwoju polskich lasów w kontekście rozwoju lasów europejskich”. Przemawia wiceminister Janusz Zaleski/Arch. Ministerstwa Środowiska

Nowa Szkocja, Kanada
Zwiększenie zasobów gruntów publicznych

Władze kanadyjskiej prowincji Nowa Szkocja zamierzają wydać w 2013 r. przeszło 6 mln dol. na zwiększenie zasobów gruntów publicznych. Jednym z głównych celów planowanych zakupów ziemi jest zwiększenie zakresu ochrony przyrody. – Rzeczą rozsądną jest nabywanie ziemi, która wzbogaca naszą bazę gruntów publicznych i która jest wartościowa ze względu na swoje zasoby i potencjał rekreacyjny – mówi Charlie Parker, minister zasobów naturalnych w rządzie Nowej Szkocji. – Nie możemy zmienić wielkości Nowej Szkocji, ale możemy zmienić ilość gruntów będących własnością prowincji i sprawić, że będą one służyły naszej gospodarce i środowisku – nadmienia.
Chris Miller, biolog z Kanadyjskiego Towarzystwa na rzecz Parków i Obszarów Dzikiej Przyrody (CPAWS), dodaje: – To ważna inwestycja w ochronę przyrody. Niektóre z najcenniejszych ekologicznie ekosystemów Nowej Szkocji, w tym starodrzewy w stanie zbliżonym do naturalnego i siedliska gatunków zagrożonych, występują na gruntach prywatnych. Wyasygnowanie środków na nabycie tych posiadłości jest więc znaczącym krokiem na drodze ochrony bioróżnorodność tej prowincji.
Źródło: www.woodbusiness.ca

Finlandia
20 tys. ha nowych obszarów chronionych

Rząd fiński rozpoczął realizację programu zwiększenia powierzchni obszarów chronionych znajdujących się na gruntach państwowych, samorządowych i innych terenach publicznych o 20 tys. ha. W przedsięwzięciu bierze udział fińskie Państwowe Gospodarstwo Leśne „Metsähallitus”, które przeznaczy na obszary chronione powierzchnie leśne objęte gospodarką leśną.
Metsähallitus jest koncernem, który ma w swojej pieczy przeszło 12 mln ha gruntów i wód państwa fińskiego, w tym 3,6 mln ha lasów. Koncern prowadzi gospodarkę leśną za pośrednictwem jednostki Metsätalous (1181 pracowników), mającej charakter przedsiębiorstwa państwowego. W skład koncernu wchodzą również Służba Dziedzictwa Przyrodniczego (osobno rozliczająca się jednostka budżetowa, zarządzająca parkami narodowymi) oraz portfel spółek zależnych i stowarzyszonych.
Źródło: www.metsa.fi

Opr. A.S.