strona główna

Co warto przeczytać

Głosy ptaków

Głosy ptakówAndrzej G. Kruszewicz Multico 2009, s. 103 (płyta CD)Podglądanie ptaków staje się bardzo popularną pasją. Nic dziwnego, że rynek wręcz zalewany jest kolejnymi książkami poświęconymi żyjącym wokół nas pierzastym sąsiadom. Umiejętność rozpoznawania gatunków staje się niezbędna również w pracy wielu przyrodników, a wśród nich także leśników. Ptaki można rozpoznawać po wyglądzie, głosie bądź śladach przez nie pozostawionych. Tytuł książki jednoznacznie wskazuje, że tym razem znany popularyzator wiedzy ornitologicznej postanowił nauczyć swoich czytelników wsłuchiwania się w ptasi śpiew.

Czytaj więcej

Ptaki. Encyklopedia

Ptaki. EncyklopediaWydawnictwo Naukowe PWN 2009, 512 s.Ptakom poświęcono, nawet w Polsce, niezliczoną liczbę książek. Ale ostatnia oferta PWN jest w tym względzie wyjątkowa i niebanalna. Oto otrzymaliśmy potężny, liczący ponad pięćset stron, przedruk prawdziwego ornitologicznego dzieła. Większość z jedenastu autorów tekstów to specjaliści z organizacji BirdLife International, zaś doskonałych zdjęć użyczyło do publikacji kilkuset fotografów z całego świata, bowiem książka dotyczy ptaków globu. Prezentuje ponad 1000 ich gatunków (1/10 znanych na świecie), opisując wygląd, rozmieszczenie i przynależność systematyczną. Z książki dowiemy się o tym, jak ptaki ewoluowały, gdzie i jak żerują oraz co zjadają, jak się porozumiewają, na czym polegają ich gody oraz wychowanie młodych, a także jak pasjonujące mogą być ich wędrówki.

Czytaj więcej

Na co gwiżdżą?

Na co gwiżdżą? Czyli prawie wszystko o świstakachTomasz Zwijacz KozicaTPN 2009, 140 s.Tatrzański Park Narodowy pod wieloma względami wybija się spośród polskich parków. Jedną z dziedzin, w której przoduje, są wydawnictwa, wśród których szczególną uwagę przykuwają książki przybliżające wyjątkowość kulturową i przyrodniczą Podhala i Tatr. Niedawno otrzymaliśmy kolejną, tym razem poświęconą świstakom.

Czytaj więcej

Księga lasu

Księga lasuA. Grzywacz, E. Kwiecień OW Forest 2009W natłoku wydawnictw albumowych coraz trudniej o książkę, po którą chce się sięgać wielokrotnie i która nie nudzi sztampowością od pierwszych stron. Tymczasem z okazji jubileuszu 85-lecia Lasów Państwowych trafia na rynek pozycja, którą polecić naprawdę warto i to z kilku powodów. Jest to album rocznicowy, objęty patronatem dyrektora generalnego LP. Szef polskich leśników opatrzył książkę przedmową, w której dziękuje podwładnym za trud wkładany w utrzymanie lasów i ochronę przyrody. To podziękowanie ma dwojakie znaczenie, bo odnosi się zarówno do pracy zawodowej tysięcy leśników, jak i pasji, z jaką część z nich uwiecznia na fotografiach piękno borów i lasów, w których gospodarują.

Czytaj więcej

Parki narodowe i krajobrazowe w Polsce

Parki narodowe i krajobrazowe w PolscePraca zbiorowaCarta Blanca 2008Nawigator turystyczny to dobre określenie dla prezentowanej publikacji. Nie jest to ani typowy przewodnik, ani atlas. Znajdziemy tu dość obszerne opisy wszystkich krajowych parków narodowych oraz znacznie mniej rozbudowane, a właściwie okrojone do not informacyjnych dane dotyczące parków krajobrazowych. To nie wada, bo głównym założeniem książki jest pomoc w wyborze miejsca wypoczynku. Do tego celu w zupełności wystarczy czytelna mapa oraz około półstronicowy opis walorów przyrodniczych i kulturowych kompletu parków krajobrazowych.

Czytaj więcej

Atlas uszkodzeń drzew leśnych t. 1

Atlas uszkodzeń drzew leśnych t. 1G. Hartman, F. Nienhaus, H. Butin Multico 2009Rozpoznanie przyczyn złej kondycji drzewa po objawach występujących na liściach, korze, pąkach, kwiatostanach czy korzeniach wcale nie jest prostym zadaniem. Aby je ułatwić, niemieccy naukowcy przygotowali szczegółowy atlas uszkodzeń. W ciągu ostatnich kilkunastu lat miał on na zachodzie już kilka „mutacji”.

Czytaj więcej

Szlaki turystyczne

Szlaki turystyczneI. i R. SzewczykCarta Blanca 2009Wbrew obiegowej opinii Polska obfituje w turystyczne atrakcje. Dowodzi tego ten dość nietypowy – ze względu na duży format – przewodnik. Odejście od schematu kieszonkowych książeczek opisujących szlaki wyszło książce na dobre. Duże, barwne ilustracje zdecydowanie zachęcają do odwiedzenia przedstawianych miejsc i obiektów, a ilość tekstu zaspakaja potrzeby przeciętnego turysty.

Czytaj więcej

Niezapominajki z polskiej bajki

Niezapominajki z polskiej bajkiEdward Marszałek (red.)Ruthenus 2009Leśnicy od początku uczestniczą w Święcie Polskiej Niezapominajki, akcji zapoczątkowanej przez redaktora Andrzeja Zalewskiego (niegdyś znanego jako Jędrek Mędrek z Gór Świętokrzyskich) z EkoRadia. Nic więc dziwnego, że książkę otwierają słowa dyrektora LP Mariana Pigana, który pisze: zajrzyj do wnętrza tej książeczki, a zapewniam Cię, że oprócz poetyckich wzruszeń, znajdziesz w niej dużo ciepła, wiosny, pogody i polskiego lasu.

Czytaj więcej

Poradnik leśnego wędrowca

Poradnik leśnego wędrowcaJanusz RautszkoOW Forest 2008RDLP w Szczecinku wraz z LKP „Lasy Warcińsko-Polanowskie” przygotowały bardzo pożyteczną i miłą w odbiorze książeczkę. Poświecono ją zasadom przebywania turysty w lesie, ale jednocześnie przedstawiono sporo wiadomości przyrodniczych, z których można skorzystać w czasie wycieczki.Pomysł przedstawienia obowiązujących w lesie zakazów i nakazów w formie dość humorystycznej (szczególnie w wydaniu rysunkowym), ale przy jednoczesnym wyjaśnieniu skąd, po co i dlaczego te zakazy się wzięły, wydaje się godny najwyższego uznania. Jak różnie brzmi zdanie: w lesie obowiązuje zakaz płoszenia zwierząt – którego w tej książeczce nie znajdziemy – od obecnego w niej: aby nie płoszyć zwierząt, powinniśmy zachowywać się na tyle cicho, by usłyszeć zarówno piękny śpiew ptaków, jak i … bicie własnego serca.

Czytaj więcej

Z dziejów leśnictwa w Wielkopolsce. Wspomnienia z lasów Nadobrzańskich

„Z dziejów leśnictwa w Wielkopolsce. Wspomnienia z lasów Nadobrzańskich”Andrzej SkibińskiNadleśnictwo KościanKsiążka zrodziła się dzięki wiedzy i dociekliwości, ale przede wszystkim dzięki pasji autora leśnika i myśliwego. Andrzej Skibiński, pracujący w Leśnictwie Ziemin od 1964 r., po przejściu na emeryturę zagłębił się w przeszłoŚć: poznawał życiorysy pracowników Nadleśnictwa Żegrowo, odkurzył swoje myśliwskie przeżycia, postanowił podzielić się spostrzeżeniami z zakresu gospodarki leśnej.

Czytaj więcej

Leksykon działaczy SITLiD

Leksykon działaczy SITLiD A. Gembarzewski (red.) SITLiD 2007 W ciągu blisko sześciu dekad przez Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Leśnictwa i Drzewnictwa przewinęło się wiele tysięcy osób. Niemały procent z nich zasłużył sobie w oczach współczesnych członków SITLiD na szczególne upamiętnienie i to właśnie im poświęcony został leksykon. Wśród zaprezentowanych osób są aktywni działacze ciał statutowych organizacji (zarządów kół i okręgów oraz władz naczelnych), a także ludzie wspierający funkcjonowanie oraz budujący renomę stowarzyszenia na zewnątrz. Drugim argumentem przemawiającym za wydaniem książki był niedostatek literatury przedstawiającej powojenną historię polskiego leśnictwa i drzewnictwa. Z tych powodów Zarząd Główny poparł inicjatywę wydania, a redaktor Andrzej Gembarzewski włożył olbrzymi wysiłek, by zgromadzić noty biograficzne 1153 działaczy SITLiD. W końcu udało się i oto w końcu 2008 r. otrzymaliśmy pokaźny tom wypełniony sylwetkami polskich leśników.

Czytaj więcej

Zalesiać czy nie zalesiać?

Zalesiać czy nie zalesiać? A. Jermaczek (red.) Klub Przyrodników 2008 Temat zalesień nie jest błahy, czego najlepszym dowodem jest ponad 1,2 mln ha gruntów w całym kraju, na które od 1947 r. powrócił las i tysiące hektarów czekających, aż zaszumią na nich młode drzewka. W zdecydowanej większości powrót lasu na grunty rolne jest mniej lub bardziej przemyślanym działaniem człowieka. I właśnie wołaniem o to, by zalesienia były działaniem dobrze przemyślanym, jest prezentowana publikacja. Jej autorami są zarówno przyrodnicy, jak i leśnicy, którzy zgodnie podkreślają, że zwiększanie powierzchni leśnej jest działaniem niezbędnym. Jego istotą powinno być jednak odpowiednie planowanie i realizacja zgodna nie tylko z najlepszymi zasadami leśnymi, ale i z uwzględnieniem wartości przyrodniczych zalesianych terenów. Szerokie spojrzenie na zalesiania jest olbrzymią zaletą książki. Uprzedzam jednak - nie jest to podręcznik, który przeprowadzi Czytelnika przez całą problematykę i doradzi co, gdzie i kiedy zrobić, by zalesić zgodnie ze sztuką, zgodnie z potrzebami ochrony przyrody i jeszcze do tego zgodnie z procedurami formalnymi. Książka pokazuje wieloaspektowość dobrego planowania zalesień i może być przydatna zarówno dla indywidualnego właściciela gruntu, gminy planującej przeznaczenie obszarów pod zalesienia, jak i leśników trzymających pieczę nad znaczną częścią krajowych zalesień.

Czytaj więcej

Dendrologia

Dendrologia W. Seneta, J. Dolatowski PWN 2008 Trudno dociec, które z rzędu wydanie najbardziej poczytnej książki o drzewach i krzewach naszego kraju, trafiło niedawno na księgarskie półki. Wydawca podaje, że czwarte, z mojej rachuby wychodzi, że ósme, a wcześniej był jeszcze trzytomowy skrypt przeznaczony dla studentów ogrodnictwa. Ale nie to jest najważniejsze. Istotne jest to, że każde nowe wydanie zawiera wiele zmian w stosunku do poprzednich. To wynik postępu prac badawczych nad poszczególnymi rodzajami, gatunkami i występującymi w ich obrębie odmianami. Poszerza się również wiedza o mieszańcach międzygatunkowych, zmieniają poglądy na wymagania niektórych gatunków, pojawiają nowe informacje z dziedziny fitosocjologii i ochrony przyrody.

Czytaj więcej

Zespoły leśne Polski

Zespoły leśne Polski J. M. Matuszkiewicz PWN 2008 Książka znanego geobotanika powinna zainteresować wszystkich leśników. Stanowi bowiem kompendium wiedzy o różnorodności zespołów leśnych w naszym kraju. Oparta jest zarówno na najnowszej wiedzy, jak i badaniach sprzed wielu lat, dzięki którym możliwe jest ustalenie współczesnego statusu niektórych zbiorowisk, a także dość precyzyjne opisanie zasięgu ich występowania. Publikacja jest też pierwszym całościowym opracowaniem wszystkich zbiorowisk leśnych występujących w Polsce. Jej waga jest szczególna również z innego powodu, o którym autor pisze następująco: prowadzona od wielu lat współpraca fitosocjologów z naukowcami-leśnikami zaczyna przynosić coraz lepsze efekty. Coraz mniej mamy zastrzeżeń do typologii leśnej i leśnej klasyfikacji siedlisk. Z nadzieją oczekujemy na "renaturalizację" lasów. Chodzi zapewne o mniej szablonowe podejście do hodowli lasu i odejście od monokultur sadzonych bez względu na jakość i zróżnicowanie siedlisk. Czyli o powrót do natury.

Czytaj więcej

Ochrona środowiska przyrodniczego

Ochrona środowiska przyrodniczego red. G. Dobrzański PWN 2008Książkę najprościej określić jako próbę prezentacji szerokiego spojrzenia na problem ochrony środowiska. Pewnie można się sprzeczać, czy nie jest to zbyt ogólne potraktowanie tematu, jednak odbiorca, który poszukuje szerokiej, acz podstawowej wiedzy o problemie uzna, że jest to próba udana. Największą zaletą książki jest interdyscyplinarny charakter. Autorzy pokusili się o prezentację wiedzy z różnych dziedzin wiążących się bezpośrednio z ochroną przyrody i środowiska. O tym, że ich praca była potrzebna, przekonują przytaczane liczby, przedstawiające procentowy udział obywateli świadomych ekologicznie w całej populacji. W 1992 r. odsetek ten wynosił 34%, a w 2004 r. tylko 16%. Co gorsze w 2002 r. tylko 24% Polaków uznawało degradację środowiska za ważne zagrożenie cywilizacyjne.

Czytaj więcej

Poradnik lokalnej ochrony przyrody

Poradnik lokalnej ochrony przyrody P. Pawlaczyk, A. Jermaczek Klub Przyrodników 2009 Najlepszą rekomendacją dla "Poradnika" powinien być fakt, że jest to dodruk czwartego już wydania. Poprzednie, które aktualizowano na bieżąco wraz ze zmieniającym się prawem, znikały błyskawicznie. Dostosowanie obecnej wersji do przepisów obowiązujących od jesieni 2008 r. wymagało poprawek ponad 30% z niemal czterystu stron. Początkowe rozdziały są wskazówką dla poszukiwaczy odpowiedzi na pytanie: co chronić? Omawiają sposoby poszukiwania wiedzy na temat wartościowych komponentów lokalnej przyrody, są też mini przewodnikiem pokazującym możliwości samodzielnego ich odkrywania. Wskazują instytucje i organizacje mogące wspomóc w ocenie wartości i wyborze metody ochrony.

Czytaj więcej

Natura 2000 - Niezbędnik leśnika

Natura 2000 - Niezbędnik leśnikaKlub Przyrodników 2008  Sieć Natura 2000 wkroczyła do polskich lasów na dobre. Choć już dziś lasy stanowią blisko połowę powierzchni wszystkich ostoi naturowych, wciąż trwają kolejne przymiarki do jej poszerzenia i z pewnością nie będzie to koniec procesu wdrażania tego programu. Nie wątpliwie, że na części obszarów Natura 2000 konieczne będą zmiany w podejściu do niektórych zagadnień gospodarki leśnej. Wymuszą je zapewne wymagania oparte na prawie UE, odpowiednio dostosowane do warunków krajowych. Czego mogą spodziewać się leśnicy? O tym właśnie mówi prezentowana książka.

Czytaj więcej

Rośliny wodne i bagienne

Rośliny wodne i bagienne Kłosowscy S. i G. Multico 2007 Las nie jest środowiskiem jednorodnym. Pośród drzewostanów bardzo często pojawiają się inne ekosystemy, wśród których dość częste są wody i torfowiska. To one i ich mieszkańcy nierzadko decydują o tym, że dany las uznawany jest za wartościowy pod względem przyrodniczym. Warto więc dowiedzieć się, co żyje w wodach oraz na bagnach i lepiej poznać zależności między tymi środowiskami a pozostałymi komponentami krajobrazu. Pomocną w tym będzie prezentowana książka, napisana przez dwóch (z trzech) braci Kłosowskich. Stanisław jest profesorem botaniki na Uniwersytecie Warszawskim, Grzegorz znanym fotografem przyrody, współtwórcą (wraz z trzecim bratem Tomaszem) licznych książek. Autorzy przedstawiają nam świat roślin środowisk podmokłych i wodnych w sposób bardzo praktyczny. Zamiast skupiać się na systematycznej kolejności prezentowanej flory, pogrupowali ją pod względem środowisk występowania. Taki układ zdecydowanie lepiej sprawdza się w przypadku korzystania z książki przez osoby mniej wyspecjalizowane, ułatwiając poszukiwanie interesującego gatunku. Mamy więc rośliny rosnące na powierzchni wody, w toni wodnej, na dnie zbiorników, a także na różnych typach torfowisk. Podzielono je również na grupy ekologiczne, np. rośliny szuwarów, rośliny swobodnie pływające itp.

Czytaj więcej

Atlas hub

Atlas hub P. Łakomy, H. Kwaśna Multico 2008 Kolejna pozycja z cyklu "Poradnik leśnika" to typowy przewodnik terenowy, o czym świadczy kieszonkowy format oraz foliowana, nieprzemakalna okładka. Opisano w nim 84 gatunki grzybów nadrzewnych wraz z typami zgnilizn, których są sprawcami. Książka przybliża nie tylko konkretne gatunki, ale również biologię i ekologię grzybów potocznie zwanych hubami. Co prawda celem przewodnika nie jest prezentacja szczegółów z życia tych organizmów, ale zaproponowany przez autorów zakres wiedzy ogólnej pozwala na przypomnienie sobie wielu szczegółów. Znajdziemy tu opis specyfiki owocników nadrzewnych gatunków grzybów, dane o ich wielkości i trwałości, kształcie, budowie powierzchni i hymenoforów. Poznamy sposoby, w jaki dochodzi do zakażenia drzew, a także tego efekty, czyli rodzaje zgnilizn powodowanych przez grzyby.

Czytaj więcej

Drzewa świata

Drzewa świata T. Russel, C. Cutler, M. Walters Universitas 2008 Potężna dawka wiedzy o największych przedstawicielach światowej flory - tak można by nazwać tom, który opublikowało krakowskie wydawnictwo związane z Uniwersytetem Jagiellońskim. Na ponad pół tysiącu stron znalazły się opisy 1300 gatunków drzew. Autorzy zgrupowali gatunki w czterech rozdziałach opisujących drzewa klimatu umiarkowanego Ameryk, drzewa klimatu tropikalnego Ameryk, drzewa Europy oraz drzewa Afryki, Azji i Australazji. Każdy gatunek omówiono według tego samego schematu: miejsce występowania i zasięg, powszechność i wartość użytkowa, odmiany, opis cech charakterystycznych. Przy opisach znajdują się rysunki lub zdjęcia prezentujące ogólny pokrój drzewa oraz zbliżenie pędu z igłami, liśćmi, kwiatami, szyszkami czy owocami.

Czytaj więcej